23 MARCH 2021 HANSARD COMPLETE

1
PARLIAMENT OF THE KINGDOM OF LESOTHO
SENATE CHAMBER
Tuesday, 23rd March, 2021
The House assembled at 10:30 a.m.
MADAM PRESIDENT (in the Chair)
PRAYER
The Chaplain led the House in Prayer
MADAM PRESIDENT: Litho tse Khabane, re na le
Morena oa Ha Maama eo re tlil‟o mo hlapants‟a kajeno.
Ke kopa Litho tse peli li mo late.2
OATH OF ALLIGIANCE
Hon. Senator M.S. Maama took an Oath of Alligiance
MADAME PRESIDENT: Rea leboha, Litho tse Khabane
ha re fetile mothati oa pele, joale re tla fetela
mokhahlelong o hlahlamang.
Litho tse Khabane, lebitsong la ka le la Motlatsi oa
Mookameli oa Ntlo ea Senate, rea le lumelisa le ho le
amohela Phuthehong ena ea Leshome le Motso o le
Mong, ea Seboka sa Pele sa Paramente ea Leshome
ea Lesotho, kamor‟a Phomolo e telele ea Keresemese.
Re leboha Molimo ka mohau oa Hae ha O nts‟e O re
baballetse hore ebe re boetse re „moho hape kajeno.
Kea ts‟epa, Litho tse Khabane, hore le bile le Phomolo e
hlohonolofetseng kaha re setsitsoe ka lipula tsa matlopotlopo Phomolong ena. Lihoai tse ling li fumane chai e
ntle selemong sena ka lebaka la lipula tse neleng, empa
libakeng tse ngata e bakile ts‟enyo e kholo masimong,
„mileng, marokhong le linoka tse nkileng maphelo a
liphoofolo le a batho. Mosotho oa pele a ne a bolela ruri
hore “pula ke mahlopha a senya”. Re leboha „Muso ha o
phatlalalitse ts‟enyo eo e le koluoa le ho phalla kamoo o
entseng kateng.3
Litho tse Khabane, le otla le boella joale ka ha eka
Matlong ana a Mabeli a Paramente, ke lephaka-tlali kaha
mafu a Litho tse Khabane a sa khaotse. Re masoabi ho le
tsebisa le ho le tlalehela hore nakong ena eo Ntlo e
ntseng e le Phomolong, re bile le mafu a „maloa a Litho
tsa Paramente ea joale le ea nako e fetileng.
Re bile le tlaleho ea lefu la eo e kileng ea eba Mookameli
oa Sesole le Hlooho ea „Muso oa Lesotho ka 1986 ho isa
1990, e leng Mofu Major General Metsing Lekhanya.
Ebile Moetapele oa Mokha oa Sechaba sa Basotho (BNP)
ho tloha ka 1999 ho isa 2010.
Mofu o hlokahetse ka la 20 Pherekhong, 2021 kamor‟a
ho kula nako e khuts‟oanyane Sepetleleng sa Sesole sa
Makoanyane. Mofu o bolokiloe „moho le mofumahali oa
hae „M‟e Sophia Lekhanya, ea hlokahetseng
matsatsinyana kamor‟a lefu la molekane oa hae. Bafu ba
bolokiloe Ha Ratjomose ka la 27 Pherekhong, 2021.
Lefu le latelang, ke la eo e neng e le Setho sa Ntlo ea rona
ea Mahosana ebile e le Morena oa Sehlooho oa Ha
Maama Mofumahali Mabela Maama. Eena o hlokahaletse
Sepetlele sa Queen Mamohato (Ts‟epong) ka la 4 Hlakola 4
monongoaha kamor‟a bokulo ba nako e khuts‟oanyane.
„Rakhali‟ joale ka ha a ne a reneketsoa ka Ntlong ka
mona, e bile Setho Likomiting tsa HIV and AIDS le ea
Litletlebo (Petitions). „Me eena o bolokiloe Roma Ha
Maama ka la 16 Hlakola, 2021.
Re bile hape le lefu la Setho sa Ntlo ea Bakhethoa
Mohlomphehi Mpalipali Molefe, Mokhethoa oa
„Maliepetsane ea hlokahetseng ka la 11 Hlakola, 2021.
Eena o bolokiloe Sebelekoane Mafeteng ka la 19 Hlakola,
2021.
Lefu la ho qetela ke la Setho sa Ntlo ea Bakhethoa,
Mokhethoa oa Lebatoa la Mohale‟s Hoek eo e kileng ea
eba Letona Lekaleng la Ts‟ireletso le Polokeho ea Sechaba
(Ministry of Defence and Public Safety) Mohlomphehi
Sentje Lebona. O hlokahalletse Sepetlele sa Sesole sa
Makoanyane ka la 17 Hlakola, 2021 kamor‟a ho kula
nako e telele, „me o bolokuoe Maboneng Mohale‟s Hoek
ka la 26 Hlakola monongoaha.
Litho tse Khabane, ke kopa re eme joale ka mehla re
khutse motsotsoana ho isa hlompho ho Litho tsena se
seng li re siile.5
(MOMENT OF SILENCE)
Ha meea ea bona, le ea balumeli bohle ba falletseng
lefats‟eng lena e phomole ka khotso mohaung oa Molimo.
LITHO TSE KHABANE: Ha ho be joalo.
MADAME PRESIDENT: Litho tse Khabane, ka ntle ho
ts‟enyo e entsoeng ke likhohola, Phomolo ena ea
Keresemese ebile e bosula ke ho fihla hoa ts‟oaetso ea
Corona ea leqhubu la bobeli (Corona virus second wave
infections) ka har‟a naha ka Ts‟itoe selemong se fetileng.
Bahlomphehi ba ka, re hlokomela sehloho se bakiloeng
ke leqhubu lena le mehoabali eo le e siileng ho ba
malapa a ileng a lahleheloa ke beng ka bona le
mahlasipa ka bo-„ona.
Ruri re se phetseng ho rapela hore ntho e tjena e se
iphete hape, haholo hobane litsebi li lepa hore ho sa tla
ts‟oaetso ea lefu la Corona ea leqhubu la boraro (Corona
virus third wave infections). Maemong a tjena, Lentsoe la
Molimo ho Ba-Efese Khaolo ea 6, Temana 10-13 ere:
“Qetellong, banab’eso, tieang Moreneng le
matleng a hae a sa sitoeng ke letho. Aparang
lihlomo tsohle tsa Molimo, le tle le tsebe ho hlola
lihloho tsohle tsa diabolosi. Hobane ntoa ea rona 6
ha e loane le nama le mali, empa e loana le
baholo, le mebuso, le marena a lefifi la lefats’e
lena, le meea e bolotsana e sebakeng sa
leholimo. Ka baka leo, nkang lihlomo tsohle tsa
Molimo, le tle le tsebe ho tiea ka tsatsi le lebe, le
ho ema le setse le hlotse tsohle.”
Motlotlehi Letsie III ha a re khothatsa bohle ba anngoeng
ke seoa sena sa mathoaso a selemo sena o itse:
“Re ipeheng ka pele ho Molimo, re rapeleng ka
tieo bosiu le mots‟eare, re kope mohau, lereko le
ts‟ireletso, re kope hore Eena tlatla-macholo, O
mpe O phahamise letsoho la Hae le matla, O re
fumanele pheko ea seoa sena, O re fe pholo
„meleng ea rona le meeeng ea rona.”
Ke aka mantsoe ao a Ntat‟a rona.
Re leboha bohle ba kentseng letsoho ho pholosa maphelo
lefung lena, haholo-holo, basebeletsi ba bophelo, e leng
Lingaka le Baoki e leng bona ba kapele ntoeng ena. Re
utloile hore lefu lena le ba amme le bona, la nka maphelo
a basebetsi „moho ba bang. Re kopa Molimo hore O ba 7
ts‟elise, O ba fe matla, ba se nyahame le ho phetsa ho
thusa Basotho.
Re leboha „Muso ka maoala „ohle ao o a nkileng ho
pholosa bophelo ba Basotho joaloka ho khinoa ha
motsamao (lockdown and curfews) e le ho theola
sekhahla sa lits‟oaetso tse ncha tsa lefu la Corona.
Leha ho le joalo maoala ana a tlisitse li-tla-morao tse
bosula haholo joaloka tahlehelo ea mesebetsi le ho oela
ha likhoebo kahar‟a naha. Re ts‟epa hore „Muso o tla
tsoela pele ho kenya ts‟ebetsong meralo eohle e neng e
lokisitsoe ho thusa ba anngoeng ke lefu lena mafapheng
„ohle a sechaba.
Re thoholetsa mosebetsi o khabane oa „Muso ka Lekala
la Bophelo oa ho tlisetsa Basotho ente e fokotsang
sekhahla se phahameng sa bokulo bo bakoang ke
kokoana-hloko ea Corona.
Litaba li ngata tsa mafosisa tse hlahang ka liente tse
thibelang sekhahla sa lefu la Corona mmoho le ena eo ba
bang re seng re entile ka eona. Ha re sesefeng mafosisa
ka ente ena, re se ferekane, re mamele litaba tse tsoang
ho Lekala la Bophelo le Mokhatlo oa Lefats‟e oa Bophelo
(World Health Organisation). 8
Litsebi tsa Lekala la Bophelo li boletse hore ho enta ho
molemo hobane ho fokotsa bokuli bo ka isang lefung
kapa ho kena sepetlele. Ka hona ke khothaletsa mafapha
a hloauoeng a sechaba ho tsoela pele ho entela lefu lena.
Leha ho le joalo, kaha ente ha e thibele ho ts‟oaetsoa ke
lefu la Corona ho fihlela hajoale, Litho tse Khabane, ke le
kopa hore le tsoele-pele ho khothaletsa Basotho ho
ipaballa ka ho ikobela melaoana e behiloeng ke Lekala la
Bophelo ka National COVID 19 Secretariat (NACOSEC) le
Mokhatlo oa Lefats‟e oa Bophelo (WHO).
Re utloile hape maselinyaneng ka ho ata hoa mafu a
kelello ho bakuoeng ke litla-morao tsa seoa sa lefu lena.
Lingaka li bonts‟a ha batho ba anngoeng ke litla-morao
tsena ba bonahala ka mats‟oao a joaloka khatello ea
maikutlo, bohale bo sa tloaelehang, letsoalo le kututsang
le sa fele le a mang. Ruri ha re hlokomela batho ba nang
le a mang a mats‟oao ana, re ba khothaletse ho ea
tlhabollong ele hore ba se qetelle ba lahlehetsoe ke kelello
kahohle-hohle kapa bona bophelo.
Litho tse Khabane, joaloka kamehla, ha re na ho oma
mathe ho ts‟oela liketso tsa tlhekefetso haholo
khahlanong le maqheku, basali le bana. Haufinyane 9
litlalehong tsa Sepolesa re utloile ka banna ba babeli ba
ts‟oeroeng ka pelaello ea ho bolaea nkhono ea lilemo li 88
ka mor‟a hore ngaka ea setso e re ke eena ea ntseng a
loea baamani „moho le bona. Ruri ke ketso e malimabe
ea hore ha re tlameha ho hlokomela maqheku a rona ebe
a bolaoa ka sehloho ka litaba tsa masaoana.
E „ngoe ketsahalo e sehloho e tlalehiloeng ke ea monna
ea bolaileng mosali oa hae ka thipa Mohale‟s Hoek.
„Melaelloa eo e bile e le mosireletsi oa molao, Setho sa
Sepolesa; a! ketso e malimabe ruri. Re leboha sechaba se
lulang se tlaleha litlolo tsa molao tsa tlhekefetso ha li
etsahala ka hare ho metse ea sona. Re leboha hape le
sona Sepolesa ha se ntse se ts‟oara litloli tsena tsa molao
ho ba isa ka pele ho makhotla.
Litho tse Khabane, re boetse re hlokometse ka ts‟oenyeho
eo linaha tsa machaba li nang le eona ka ho phahama
hoa thekiso le thekisetsano ea batho. Re boetse re
ananela likhato tseo „Muso oa rona o li nkileng ho thibela
khoebisetsano eo ea batho. Rea ts‟epa hore naha ea rona
e tla boelloa ke seriti sa eona se neng se se se lahlehile
machabeng. Re tiiseng ho hlokomelisa Basotho hore ba
ele hloko linonnori tsena tse hohelang batho ka
mesebetsi e sieo, e le hore ba se oele lemeneng la tsona.10
Litho tse Khabane, leha selemo sena re se qala ka boima
tjena, re tlameha ho hopola thomo le boikarabello boo
Molimo a re fileng bona, ba ho etella sechaba sena sa hae
pele, „me re lokela ho e phetha ho le bonolo kapa ho le
boima.
Ka hona, Molimo a re fe matla, re bone hore khotso le
nala li ea rena metseng le metsaneng ea rona eo re
phelang ho eona.
Ha ke thetha Puo ea ka, Litho tse Khabane, ke kopa ho le
tlalehela ka mosebetsi oo Ntlo e o entseng selemong se
fetileng.
MOSEBETSI OA NTLO
Lits’oants’o tsa Molao tse fetesitsoeng ke Ntlo
Phuthehong ea Leshome ea Seboka sa Pele sa Paramente
ea Leshome ea Lesotho, Ntlo e fetisitse Lits‟oants‟o tsa
Molao tse latelang:

  1. Private Security Officers (Amendment) Bill, 2019
  2. Persons with Disability Equity Bill, 2019
  3. Education (Amendment) Bill, 2019
  4. Anti-Trafficking in Persons (Amendment) Bill, 202011
    Melaoana (Rgulations)
    Re na le Melaoana (Regulations) e mashome a mabeli a
    metso e meraro (23) e ntseng e tlameha ho fetisoa ke
    Ntlo.
    Litlhahiso tsa Ntlo (Motions)
    Re fetisitse Litlhahiso tse leshome (10),‟me re na le tse
    tharo (3) tse saletseng morao. Re leboha ka Litlhahiso tse
    ncha, empa re etsa khoelehetso ho Litho tse Khabane,
    hore re sebetse le bahlanka ba Tafole re tsebe ho ba le
    Litlhahiso tse ncha ka linako tsohle.
    Lipotso
    Lipotso ho arabiloe tse mashome a mabeli (20), me re
    ntse re na le Lipotso tse leshome le metso e ts‟eletseng
    (16) tse saletseng morao, tseo re ntseng re lebelletse hore
    Matona a Khabane a tlo li araba.
    Ke qetella Puo ena ea ka, ka ho khothaletsa Litho tse
    Khabane ho kena ka mafolo-folo ts‟ebetsong etsoe ho
    bonahala eka tema e sa le telele. Ka mantsoe ana, ke
    phatlalatsa hore Phutheho ea Leshome le Motso o Mong
    ea Seboka sa Pele sa Paramente ea Lesotho e butsoe ka
    Molao kajeno! Mohoma temeng Litho tse Khabane!!!12
    Khotso! Pula!! Nala!!!
    Litho tse Khabane, ke ne ke kopa hore joalo ka ha e le
    tloaelo ea rona ea Ntlo hore ha re na le Setho se Khabane
    se secha seo re se amohetseng, re ke re fe Litho tse tharo
    kapa tse peli monyetla oa hore li bue ho amohela Setho
    sena se Khabane sa Ha Maama, ho se khothatsa le ho se
    lebohela.
    Ka lebaka la nako ha re na ho fa Litho tsohle hore li bue,
    ka honare kopa ba seng ba kae feela.
    HON. SENATOR R.P.L. PEETE: MadamPresident, kea
    leboha, „M‟e, ka monyetla ona oo u re fang oona oa ho
    etsa mosebetsi o moholo, „M‟e.
    Ke tla lula ke hlompha Tafole ea hau, Mohlomphehi oa
    ka, ho isa khale. Ke hlompha le Ntlo ena e Khabane, e
    leng Litho tsa Ntlo ea Mahosana.
    Ke ema mona, „M‟e, ho etsa mosebetsi oo u re laelang
    hore re o etse oa hore re fe Morena e mocha oa Ha
    Maama mantsoe a mabeli, a ho mo lebohela esitana le
    hona ho mo laea.
    Joale ke re, Morena Mitchell Maama, Ntate u fumane
    thomo e tsoang ho Ntate oa Basotho, Khosi Letsie III, 13
    hore u ilo mo lisetsa bana ba hae, ba phelang sebakeng
    sa hae mane haeno Ha Maama.
    Ntate ke re ho uena, lemoha hore u filoe mosebetsi o
    boima haholo hobane u ilo lisa sechaba, „me ha u lisitse
    sechaba, u lisitse batho ba boikokobetso, u boetse u
    lisitse batho ba tellang, batho ba bafutsana le barui,
    baikokobetsi le masholu joalo ka ha „M‟e Morena oa ka a
    cho pelaka mona.
    (Laughter)
    Joale ke ne ke re Ntate, ke u hopotsa taba eo ke
    belaelang hore u oa e tseba ea hore batho bana ha ba le
    joalo kaofela – Ke lebetse hore ke re Ntate, u boetse u na
    le batho ba kerekang likereke tse fapakaneng le batho ba
    bapoletiki mebaleng e fapakaneng.
    Batho bana kaofela Ntate ke sechaba sa hau seo u
    fumaneng thomo hore u se lise kannete ea Molimo feela,
    ebile ekare Morena Molimo a ka u thusa Ntate le ka toka.
    Har‟a bona, ho na le ba bangata haholo, haholo ha u
    kena ka ofising, ba tlo batla ho u khelosa hore ha u
    nepile u tlameha u etse tjena le tjena, ba u bolella lintho
    tse supang hore u etse lintho tseo e leng litaba-tabelo tsa 14
    bona. E tla ba ba fokolang haholo Ntate, ba tla u elelletsa
    „neteng.
    E „ngoe e kholo Ntate, eo ke ratang Ntate u e tsebe, joalo
    ka ha, Madam President, a itse re se ke be ra ala leleme
    phate, ke hore joalo ka ha re ile ra bonts‟a hore u na le
    bapoletiki kahar‟a batho bao u seng u ba lisitse Ntate, ha
    u etsa litaba tsa hau tsa borena, nakong eo u etsang
    ntho e ba thabisang e le bapoletiki ba tlo tla ba re:
    “Morena!” Ba tlo re u sebelitse joaloka Morena, empa
    mohlang u entseng ntho e nepahetseng feela e sa ba etse
    suit, ba tlo re: “Lea mona hee?”
    Joale Ntate, ke u eletsa hore u sebetse joaloka Mohlanka
    oa Morena Molimo, u sa shebe sebopheho sa motho kapa
    maemo a lelapa la hae. Morena Molimo a u thuse Ntate u
    sebetse ka „nete feela le ka tieo, „me ke „ona mantsoe a ka
    ao ke reng u a sebelise e le thebe ea hau ka nako eohle.
    Ke re ke mpa ke makala, Madam President, hore na re
    tla sebetsa joang re le naha ea Lesotho – ke utloile u
    hlalosa hore re bile le mafu a mangata mona a Litho tsa
    Ntlo ea Mahosana le Ntlo ea Bakhethoa ba Sechaba, feela
    joale ntho e „makatsang ke hore ho na le Mokhethoa oa
    haeso koana eo ho thoeng ke Lefu Hlomelang, eo e neng
    e le Mokhethoa oa „Makhoroana. Mokhethoa eno oa heso 15
    e se e batla e le nako e telele a hlokahetse empa sebaka
    seno sa hae se ntse se e-so koaloe, joale ke mpa ke
    ipotsa hore („Na ke tseba ka Sesotho ho thoe Morena ha a
    ete) ebe „Muso o hlophile joang hore o nke nako e kaalokalo ho feta six months sechaba seno sa mono se ntse se
    se na boemeli.
    Concerns from the audience
    Ke ne ke cho joalo, joale ke qetella ke se ke ferekana joale
    hore na – Setho se seng ke sane se re ke theohe, „M‟e,
    (laughter) joale ke qetella ke tlaloa ke pherekano e fetang
    hore na e tla re u ntse u mphile sebaka, Mohlomphehi oa
    ka, haeba Litho tse Khabane li utloa e ka ke se ke haraka
    litaba kaofela ke mpe ke ba siele, like Morena oa ka oa
    Butha-Buthe.
    Kea leboha, Mohlomphehi.
    HON. SENATOR L. SEEISO: Ke kopa hore ka uena,
    Madam President, ke hlomphe bara le barali ba
    Sekolotela, bara le barali ba „Mamotena.
    Ntate Mitchell, rea u amohela, empa „na seo nka u
    kopang sona Mokuena ke hore u tlo ipapise le libuka tse
    peli e leng Bible le Molao oa Motheo oa naha ena, ke mpa
    ke lebetse ea boraro e leng Molao oa Borena. 16
    Ke tla kopa hore u tlo ipapise le temana ea bots‟elela e
    koalletsoeng ka masakaneng eo ke kopang hore, „M‟e
    President, u ntumelle hore ke e qotse, e reng:
    “Ke tokelo ea Morena e mong le e mong ho ts‟ehetsa
    Motlotlehi „Musong oa hae oa Lesotho, ho ela hloko
    paballo, ts‟ireletso le ho sebeletsa batho ba tikoloho ea
    habo.”
    U nts‟etse pele boiketlo ba bona bo lumelloang ke Molao,
    „me litaba tsohle ha u li etsa mono Ha Maama, u tlo li
    phethe ka ho hloka leeme, ka nepo, hape u potlaka ho
    latela Molao.
    Mosotho oa pele o ne a sa fose ha a ne a re: “kholu e tsoa
    mokopung.” Har‟a bana ba Letsie I, Ntate Moholo oa hau,
    Ntate Maama, leha ho ne ho e-na le batho ba South
    Africa ka ketapele ea African National Congress (ANC) ba
    lebetse Basotho, „nete e teng ke ea hore moholoane oa
    hae Morena Lerotholi o ne a nts‟e moena oa hae, e leng
    Morena Maama, hore a ilo emela Basotho ha ho qaloa
    ANC ka 1912 (haeba ha ke fose Ntate Mahao)
    Bloemfontein.
    Boemong bona, re kopa hore ha u le kahar‟a Ntlo ena,
    Molimo a tla u fe matla le sebete, feela e ka holimo u tlo
    itjoetse hore u se u le molomo oa ba sa atleheng ho 17
    its‟erelletsa. Ebile e ka holimo e le ea hore u moeletsi oa
    „muso.
    U itjoetse feela hore u tlo bue ka sebete u tlo tlohelle
    lentsoe le bitsoang fear kapa ts‟abo. Moo u lokelang hore
    u eletse „muso ona oa hau, u tlo o eletse ka „nete le ka
    toka, empa e ka holimo ho tsohle ke sebete.
    Moo e kabang Melao e ea kena, e tlang ka hare ho Ntlo
    ena, moo monyetla o leng teng Mokuena, u se ke be oa
    tsoafa hore nq‟e „ngoe u batle maikutlo a sechaba sa Ha
    Maama, e le hore ho hlahelle ka „nete hore u ile oa batla
    maikutlo a sechaba sona se entseng hore e be u Morena
    letsatsing lena.
    Ha ke behile ha kana Mokuena, rea u lebohela, Morena
    Molimo a tle a u tataise.
    Ha ke buile ha kana, Madam President, ke kopa ke
    kokobele, kea leboha.
    HON. SENATOR B.G.S. API: Le „na, „M‟e, ke mpa ke re
    feela ke tle ke akhele molangoana oa ka.
    Ke u lebohe, ke lebohe Litho tse Khabane.
    E kholo, ke rata hore le „na joalo ka ha Morena oa ka oa
    Likhoele a chulo a itse e kholo ke ho leboha lelapa la
    Maama leo le ileng la tseba ho ba le khetho e 18
    nepahetseng hore le tle le bone hore na ke mang eo ka
    lefu la Mofumahali, ea tla etella sechaba pele, ruri e le
    hobane taba ena ea kamor‟a lefu la motho e ee batle e
    ts‟oenya malapa, empa Ntate ke enoa mona o khethiloe
    ka nepo joale ke re e kholo, MadamPresident, lelapa le
    khethile motho eo le reng a le buse.
    E kholo ke ho bona Ntate Mitchell hore u ile oa ithuta ha
    Marena ao u neng u sebetsa le oona Tikolohong ea Ha
    Maama a etsa khetho ho uena, a u khethela ho oa ba
    emela ka Council, ea ba taba e bonts‟ang ts‟epo e kholo le
    ba Council ea ba moifo oa haeno oa Marena ao u neng u
    e na le oona ka mono esitana le batho bao emeng ka
    boemo ba bona ba poletiki ba khahloa ke maemo a hore
    ba u soko-sokole pele ba u etse u tlo be boemong ba hore
    u tlo be kapele hore u tlo tsamaise litaba tsa bona.
    Taba eno Ntate, letsatsing lena lelapa le u behile hore e
    tlo ba uena mots‟ireletsi oa sechaba sa Ha Maama, joale
    e kholo ho „na ke re feela Morena oa ka, Ha Maama u
    pharalletse, u tlo se ke be oa busa Ha Maama e haufi le
    Ofisi feela, u „ne u tsoe motse, banna ba tle ba u apare, u
    tlo palame lipitsi joale u tlo tsebe ho ilo fihla le ka mane
    ka Makhaleng , ka mane ka moo ekabang „na le uena, 19
    mohlomong le Morena oa Matsieng re batla re kopakopana.
    Likarolo tseno kaofela Morena oa ka ha u ka oa
    iphumana u ka ba Morena oa ofisi, ea ba u ba Morena oa
    Sehlooho, sechaba se tla phahamisa maemo a hore se u
    rolela tlokola Morena, se u tsebe hore u Morena ea
    phelang le bona thoko le ofisi.
    Ka mabaka ana, ke rata hore le „na ha e le mona ke
    akhetse, ke re lelapa la Manonyane le sechaba sa
    Manonyane se tle se sise! Ntate tsamaea u ilo sebeletsa
    sechaba sena sa Ntate Motlotlehi, tsamaea u ilo se
    ts‟irelletsa se tle se iketle, se tle se se ke sa qetella se le
    mats‟oenyehong Ntate, ke maemo ano ao ho bonahalang
    poletiki e batla mahlakoreng a mang e sebelisa litakatso
    tsa rona, joale u tle u se ke be oa lumellana le boemo
    bono u le Morena, u tlo tsitse holim‟a Molao o
    tsamaisang naha ena.
    Kea leboha.
    MADAM PRESIDENT: Litho tse Khabane ke kopa ke etse
    litsebiso tse latelang pele re ka fetela ho Motion oa
    letsatsi lena:20
     Litho tse Khabane, Ofisi ea boemeli ba naha ea
    Britain Lesotho, e le memela Thupelong ea letsatsi e
    tla ts‟oareloa Maseru Avani, hosane ka Laboraro la
    la 24 Tlhakubele 2021, ka hora ea borobong hoseng.
    Thupelo e ilo bua ka litaba tsa pheto-phetoho ea
    leholimo (climate change) Litho tse Khabane. Taba
    ena e hlile e ama lona ka kotloloho, „me le mengoa
    bohle ke hona, re tla lokela hore qetellong ea litaba
    tsa letsatsi lena re etse Tlhahiso ea ho koala Ntlo ka
    Laboraro la la 24 Tlhakubele 2021, e le ho lumella
    Litho tse Khabane ho ea ba teng Thupelong eo.
     Ofisi ea rona ea Liphatlalatso e kopa Litho tse
    latelang ho tla ba nka photos ka Labone la la 25
    Tlhakubele e le hore Litho tse Khabane tsa Ntlo ena
    li ke li hlahe li felletse leboteng la marang-rang la
    Paramente. Bona ke Litho tse latelang
  5. Honourable Senator Anna Bereng
  6. Honourable Senator S.S. Nkuebe
  7. Honourable Senator L.M. Seeiso
  8. Honourable Senator S.M.G. Masupha
  9. Honourable Senator M.L. Lebona
  10. Honourable Senator M.S. Maama21
    Litho tse Khabane, lea tseba le hore ka tloaelo re ee re
    etse hore ha re ile ra utloa mafu kapa ra ba le lefu
    kahar‟a Paramente ena kapa ka hare ho Ntlo, e be re etsa
    Obituary, empa re ile ra ikeletsa hore kaha re kopana
    lekhetlo la pele, re tle ke re le fe monyetla oa hore le ilo
    itukisa re tle re tsebe ho tla tla etsa Obituary eo ka
    Labone la la 25 Tlhakubele, 2021, e leng, ha ho feta
    letsatsi lena leo re eang thupelong ka lona, „me re tla etsa
    Sehopotso sa bophelo ba mofu Mofumahali oa Ha Maama
    ,„M‟e Mabela Maama.
    Next item Mr. Clerk.
    (Pause)
    Litho tse Khabane, le lokela hore e be le se le filoe
    pampiri ena e leng eona Ts‟its‟inyo eo re lokelang ho tla
    sebetsana le eona, „me rea tseba hore Motion ha o sa
    butsoa re ee re kope tumello ea Litho tse Khabane hore
    re o bue.
    Question proposed that Standing Order Number31be
    suspended in order to allow Honourable Senators to
    attend a one-day Seminar on Climate Change that will be
    held on Wednesday, 23rd March, 2021 by the British High
    Commissioner at Maseru Avani. The Seminar will
    commence at 09:00 a.m., put and agreed to.22
    UGERNT MOTION
  11. SHORT ADJOURNMENT:
    HON. SENATOR N. MAHAO: Madam President, I move
    that when this Honourable Senate rises today, Tuesday
    23rd March, 2021, it do adjourn until Thursday, 25th
    March, 2021, at 10:30 a.m. This is done to allow
    Honourable Senators to attend a one- day Seminar on
    Climate Change that will be held on Wednesday, 23rd
    March, 2021 by the British High Commissioner at Maseru
    Avani. The Seminar will commence at 09:00 a.m.
    HON. SENATOR M. LEBESA (SECONDER): E ne e le
    khale ke pentse microphone, kea bona hore u ne u se u
    tatetse moo ntlo e chang teng.
    Kea leboha, Madam President, ka „nete ke u hlomphe ke
    hlomphe Litho tse Khabane, Mohlomphehi Letona ebile e
    le Moeta-pele oa Ntlo, „moho le Tafole ea hau le Baeti.
    Ke ema mona ke etsa mosebetsi o fokolang feela o matla
    hobane taba kae kapa kae, tsamaisong le ts‟ebetsong efe
    kapa efe ha e sa tlatsoa e ba lesisitheho hore e fete, „me
    ke tlatsa Mohlomphehi Moetapele- oa Ntlo, Ntate Nqosa
    Mahao, hore Ts‟its‟inyo ena e fete, „M‟e.23
    MADAM PRESIDENT: Setho se Khabane ke lebohile ka
    tatasiso eo ea hau, ehlile re ne re se re lebetse mosebetsi.
    HON. SENATOR L. SEEISO: Madam President, tsebo ke
    ho fa motho matla, „nete e teng ha ho bua ka litaba tsa
    Climate change, lefats‟e boemong bona ka kakaretso
    maemo a leholimo a fetohile haholo. Lilemo tsa ho feta ha
    khoeli e ne e le ea Tlhakubele re ne re tseba ho ntse ho
    futhumetse, Ntate Mahao, le uena „M‟e President le Litho
    tse Khabane, feela matsatsi ana ho se ntse ho utloahala
    hore serame se se se le teng le lijalo tse ngata tse ka
    bang li ntse li le masimong ho se ho ntse ho bonahala
    hore tse ngata ha li na ho honyella „me ke re re nke taba
    ena e le e bohlokoa molemong oa hore re tle re fe
    sechaba le batho ba bangata hore ba be le tsebo le
    kutloisiso ka litaba tsena „me ha ke buile hakana ke
    kopa ke kokobele Madam President.
    HON. SENATOR M. HLOAELE: Kea leboha, Madam
    President, ehlile e bohlokoa taba eo u hlo u e bitse hantle
    ho utloahale u reng (fane ea hae). Ke u hlomphe, „M‟e, ke
    hlomphe Letona le Khabane la rona le teng kajeno le se
    bile le tekile taba le Litho tse Khabane, ka kakaretso, e
    nyane feela e kholo e le hore ha re phetla tokomane ena 24
    ka mona le ka mane re tle re bone hore re ntse re bua
    ntho e le „ngoe.
    E nyane hle, ka mona ka moo u nts‟o bala, Madam, ho
    na le line ea bobeli ha u hlaha ka tlaase 23 March, empa
    ka mona re na le 24 March, e tle e loke taba eo; ha ke
    feta ena taba e teng tafoleng. Kajeno e bohlokoa haholo
    joalokaha Morena oa ka a se a bonts‟itse hore joale ho se
    ho bata ho feta ka moo ho neng ho lokela hore ebe ho be
    ka teng. Taba ena e boetse e ama maphelo a sechaba ka
    kakaretso hobane joale phetho-phethoho ena e ama
    bophelo likanteng tsohle, re ka bua ka temo ka mefuta
    ea eona, re se re ba le lipula tse ts‟osang ha li ba teng,
    haeba li sieo ehlile ha li eo hohang e be e re bakela
    litlala tseo re seng re sa li lebella morao tjena ka lebaka
    leo, ke molemong oa sechaba sa Basotho hore,
    Bahlomphehi, Ka mona re ee mona moo thoeng re ee
    teng e leng hore re il‟o fumana malebela hore na ha ho le
    tjena naha ea Lesotho e tlameha hore e ikatele joang ‟me
    Bahlomphehi ka mona ba tle ba tsebe ho isa molaetsa le
    tataiso ho Sechaba metseng mane; seo se seng sa bona
    se sa tsebeng ho latela mathata a communication koana
    mahaeng moo ba bang re phelang teng ka lebaka lena
    hle ka bokhuts‟oane ke tlatsa taba ena hore Litho li ee
    moo. Kea leboha.25
    HON. SENATOR J.A MOTS‟OENE: Morena Joel Bolokoe
    Letsie Mots‟oeneng, Leribe, Mohlomphehi, ke u hlomphe
    hle, Mohlomphehi Motlatsi oa Madam President, ke
    hlomphe Tafole, ke hlomphe Litho tse Khabane,
    Mohlomphehi, Tlhahiso ena e tekoang ka pele ho Ntlo ke
    Moetapele oa Ntlo ke ema ke ananela litaba tsena
    hobane ha re sheba litaba tsena tsa boemo ba leholimo
    ka hara naha ena ea Lesotho kapa lefats‟e ka bophara
    ehlile e batla e tlisa litaba tse hlobaetsang hobane ka
    bophelo ba rona re ne re tloaetse hore likhoeling tse
    itseng e ka ba ka selemo e ka ba hlabula, hoetla, na re li
    atamela ka sebopeho sa mofuta ofe, „me Litho tse
    Khabane li se li tekile taba empa kea kholoa,
    Mohlomphehi, ha ntse ke mamela Litho tse Khabane,
    mona ho na le taba e ileng ea nqholotsa.
    Ekaba hantle re le Baetapele ba sechaba sena sa
    Basotho ho tla ka maoala a hore na re atamela liqholotso
    tsena tsa bophelo, haholo ka hara naha ena, re le
    baetapele ka sebopeho sa mofuta ofe. Mohlomphehi, re le
    Basotho re ile ra ba le mokhoa oa hore re its‟ematlele
    haholo temong, re its‟ematlele haholo leruong la
    liphoofolo, haholo nka supa Farelane le Seiboko, ka boea
    ba teng. 26
    Litaba tsena tsa boemo ba leholimo ha li ntse li fetoha
    tjena li tlisa qholotso haholo, ke bua sena, Mohlomphehi,
    naha ea rona ea Lesotho e na le Mabalane le ka Loting,
    „me haeso Leribe mane ha se khale ha ho ne ho ba le ho
    heleea hoa mobu ka loting sebakeng sa Ha Lejone moo e
    ileng eaba litaba tse amang liphoofolo ka ho li bolaea, tsa
    ama batho le bona ka hore ba khangoe ke seretse seno
    haholo…‟me pelaelo e ne e ntse e le taba ea hore e ka ‟na
    eaba letamo metsi a teng empa ra hlokomela hore ke
    lipula tse ileng tsa na ka matla matsatsing a morao
    tjena.
    Mohlomphehi, litaba tsena tsa phomolo ena joalokaha li
    tekuoe, hle, re ka se batle le ho bua lolololo re mpa re re
    ke hantle ha re ntse re atameloa ka malebela ke ba nang
    le botsibi e le hore re tle ‟ne re fetisetse le ho sechaba seo
    re se busang ka hore se ruoe tsebo kapa litaba tseo re li
    fumanang joale kaha re ntse re li fuoa ka mehla re li
    fitisetsa ho sona „me ka matsoe ana, Mohlomphehi, ke ne
    ke re ke tlatsa Tlhahiso ena. Kea leboha, Mohlomphehi.
    Question put and agreed to.
    Resolved: ADJOURNMENT
    The House was adjourned accordingly at 11:30 A.M2