HANSARD 13 MAY 2026

KINGDOM OF LESOTHO

PARLIAMENTARY DEBATES

SENATE CHAMBER

DAILY HANSARD

OFFICIAL REPORT OF THE SENATE

FIRST SESSION – ELEVENTH MEETING

ELEVENTH PARLIAMENT

Tuesday 12th May 2026

LENANE LA LITHO TSA NTLO EA MAHOSANA TSA PARAMENTE EA LESHOME LE MOTSO O MONG

1. Hon. Seeiso B. SeeisoPrincipal Chief of Matsieng
2. Hon. Joel A. MotšoenePrincipal Chief of Leribe
3. Hon. Sempe Gabasheane MasuphaPrincipal Chief of Ha ’Mamathe, Thupa-Kubu, Teya-Teyaneng le Jordan
4. Hon. Mamolapo M. Q Majara Principal Chief of Ha Majara
5. Hon. Tumane MatelaPrincipal Chief of Makhoakhoeng
6. Hon. Moeketsi Moletsane IIPrincipal Chief of Taung
7. Hon. Lerotholi Mathealira SeeisoPrincipal Chief of Mokhotlong
8. Hon. Lerotholi L. Seeiso   Principal Chief of Likhoele
9. Hon. Theko D. BerengPrincipal Chief of Phamong
10.Hon. Mojela T. MakhaolaPrincipal Chief of Qacha’s Nek
11. Hon. Seeiso S. H. NkuebePrincipal Chief of Quthing
12. Hon. Nthupi A. Bereng                     Principal Chief of Rothe, Masite, Serooeng, Letšeng, Kolo Ha Mohlalefi le Thaba-Tseka Ha Ntaote
13.Hon. K.L.K Khoabane ThekoPrincipal Chief of Thaba-Bosiu
14. Hon. Mitchel S. MaamaPrincipal Chief of Ha Maama
15. Hon Moholobela M. Moholobela Principal Chief of Matelile
16. Hon. Bereng G. Seeiso Api  Principal Chief of Ha Ramabanta le Kubake
17. Peete Lesaoana PeetePrincipal Chief of Koeneng le Mapoteng
18. Hon. ’Mako T.MohalePrincipal Chief of Tajane, Ha Ramoetsana le Ha Mohale
19. Hon. Khoabane T. MojelaPrincipal Chief of Tebang, Tšakholo le Ha Seleso
20. Hon. Retšelisitsoe Mopeli Principal Chief of Botha-Bothe
21. Hon. Pontšo S. MathealiraPrincipal Chief of Tsikoane, Peka le Kolbere
22. Hon. Qeto Sekonyela Principal Chief of Malingoaneng
23. Hon. ’Mawinnie KanetsiSenator
24. Hon. Lebona KhoaeleSenator
25. Hon. Thabiso LebeseSenator
26. Hon. ’Maphakiso LebonaSenator
27. Hon. ’Mabataung Patricia                                MokhathaliSenator
28. Hon. Sehloho Henry MonatsiSenator
29. Hon. ’Makholu MoshoeshoeSenator
30. Hon. Neo Matjato MoteaneSenator
31. Hon. Seabata MotsamaiSenator
32. Hon. Richard RamoeletsiSenator
33. Hon. Limpho TauSenator

PARLIAMENT OF THE KINGDOM OF LESOTHO

SENATE CHAMBER

Tuesday 12th May 2026

The House assembled at 10:30 a.m.

(MADAM PRESIDENT in the Chair)

PRAYER

The Chaplain led the House in Prayer

ANNOUNCEMENTS FROM THE CHAIR

MADAM PRESIDENT: Litho tse Khabane, kea le lumelisa kajeno, ‘me ke kopa re qale mosebetsi oa kajeno ka litsebiso tse fokolang, tse peli feela.

Tsebiso ea pele: ke ea hore bekeng ena re lebeletse Letona hore le tl’o tsamaisa Sets’oants’o sa Molao sa Children’s Protection and Welfare Amendment) Bill, 2023, empa joale ka ha re tseba hore kajeno ke tsatsi la Tulo ea bona ea Cabinet, Letona le tla sitoa hore le tle le tl’o tsamaisa Bill eo.

Ea bobeli ke ea hore bekeng e fetileng, Litho tse Khabane, Komiti ea Ethics, Amenities and Privileges e ne e lokela hore ebe e ile ea kopana, ‘me e sitiloe ho lula ka lebaka la hobane Litho tsa eona li sitiloe ho etsa quorum; ‘me Litho tse Khabane re se re ipiletsa hle hore mosebetsi oa Komiti ha o le teng, Litho li ke li leke ho ba teng Likomiting hoba joale Litho li etsa hore mosebetsi o lokelang ho qetoa ka Likomiting ebe o tla ka Ntlong, ebe oa lieha. Ona ke o mong oa mehlala e haufinyane oa mosebetsi oo joale o tla lieha hobane Litho li ne li sitoa ho etsa quorum. Ha re buelle feela ka Likomiting re buella hape le ka hona ka mona ka Ntlong.

Ke ne ke se ke bile ke ntse ke lebala, ke utloa ke ts’ohile hore e se ke ea tloha eaba ha ho na quorum kajeno, empa kea bona e teng.

Ka hoo, Litho tse Khabane, re tla tsoela-pele ka Motion oa Morena Peete.

PROCEEDINGS ON SUBSTANTIVE MOTIONS AND BILLS

MOTION

Resumption of adjourned debate on Question, (Tuesday, 05th May, 2026)

60. NEED FOR ADVOCACY ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE (AI) AMONG PARLIAMENTARIENS.

MADAM PRESIDENT: Litho li ka bua.

Litho tse Khabane, re ne re ile ra chechisetsa Motion ona hore o tl’o ts’ohloa kajeno hobane ho kopile lona le tlatsa Setho sa Ntlo ena hore le sa il’o itlatsa ka matla.  Ke ile ka nka kopo eo ea hae kaha le ile la e ananela, and ha ele mona a le sieo…

HON. SENATOR MOTSAMAI (Point of Order): Ka’nete ke ema ka Point of Order, Madam President, ka hore na, ee, taba tsena motho ea ileng a li hlahisa, ke utloisisa ‘na nke ke ka ipheta ka’nete. Re ts’oanela re tiise ka hanong hobane re ne re ntse re le matla maoba.  Ke se ke ile ka shapuoa ka mona ke chechisitse debate, ke nahana hore ke il’o roalla.

Joale ka ‘nete haeba Honourable Senator Moshoeshoe, batho ba baholo ebe ha ba tle tsatsing lee feela e le bona ba re chechisitseng, ka’nete re ts’oanela re tiiseng ka hanong, Bahlomphehi.

MADAM PRESIDENT: Litho tse Khabane, ‘na ke ne ke re le re fe tsela. ‘Na ke bona eka ka nako e ‘ngoe Litho tseo ebang li teng ha li ka ba tsa qetela ho bua, na li ke ke tsa nka monyetla oo, hore le tsona li ke li akhele tabeng ee ea Morena Peete e kaale-kale, eo re boneng hore e bohlokoa.

Empa he, Litho tse Khabane, haeba ho se Litho tse buang ke tla khutlisetsa Motion ho mong’a oona, a phuthe kobo ea hae liqola.

HON. SENATOR R.L. PEETE: Ha ke u lebohe, Madam President.

Ntumelle, ‘M’e, ke u hlomphe, ke hlomphe Tafole ea hau, ke hlomphe Bahlomphehi Litho tse Khabane tsa Ntlo ea Mahosana U ntaela hore, ‘M’e, ke eme ke phuthe-phuthe liqola tsa kobo ea ka.

Ha ke phutha liqola tsa kobo ea ka ke bonts’e, Bahlomphehi, hore Motion o moholo haholo haeba o bua ka litaba tsa Artificial Intelligence (AI).

 AI ke tool kapa product e fetolang lefats’e as such.  E hlalosoa e le ntho e kang chelete, Mohlomphehi oa ka, hobane ka chelete rea tseba hore motho a nang le chelete haholo a ka etsa lintho tse ntle haholo: chelete e ka haha marokho, e ka haha lifofane, e ka boela ea etsa lintho tse ntle tse kholo, tse ngata, tse molemong oa kholo ea moruo kahare ho sechaba.

Joale empa on the other hand, chelete e ka sebelisoa hampe hore e senye: e ka ja maphelo a batho, eka baka bolutu feela e le ntho e ntle hakaalo-kaalo. Artificial Intelligence (AI) ke ntho e joalo; ke ntho e molemo haholo, ke ntho e ntle haholo, feela eo e ka ea reng ha re ka ra e sebelisa hampe e ka re sulafaletsa ra sulafalloa haholo.

Hona le monna e mong oa researcher o etsa PhD  le university ea Research, Zambia koana, joale monna enoa o re ho ‘na ha utloa hore ke ntse ke etsa Motion oa mofuta ona o re o batla ho le lemosa hore – ke lemose ntlo ena e Khabane hore naheng eane ea America ho na le sekolo se rutang ma-students – hantle-hantle ha ba rutoe ke batho ba rutoa ke AI, e ruta motho,  e qala kutloisiso ea hae, e le hore e mo etsa feed thuto ena e sa mo khahlapetse, e sa tle butle haholo, e tsamaea ka pace ea kutloisiso ea motho eno a joalo.

E leng ho re sena se bolela feela hore na AI ke ntho e bohlokoa hakae. Hakere joale ke ntho e se nang li-emotions, hase ntho e ts’oanang le tichere e tla re ha e bona hore ngoana enoa oa ntate Sebele o lie-lieha ho utloa ebe e ea mo tenehela! Eona ha e na ho mo tenehela, e tla le eena ka pace ea hae motho enoa a ba tl’o tla a fetoha intellectual, e tlaba boemong bo holimo haholo e sa mo fella pelo.

Re na le bana ba kenang likolo mona ba qetellang ba tlohella sekolo ba iphethola litlokotsebe, a se a otloa seterateng sa Maseru mona hobane feela a na le tichere eo a hloeaneng le eona.

Ngoana – le-Student ha lea tlameha ho hloeana le tichere, empa tichere o tlameha a be le pelo e bonolo, e mohau hore a tle le ngoana hantle-hantle, ngoana a se ke be a qetelletse a sa tsoafa sekolo, Ntate Motsamai!

Joale ho thoe ka AI mono linaheng tseno tse tsoetseng pele tse kang bona bo-America ua utloa hothoe ho se ho na le sekolo se seng se ruta bana ka AI?

Ha hona tichere, ke AI e rutang bana, ‘me ha e na li-emotions, ha e koatele motho ea liehang ho utloisisa, e tla le eena hantle-hantle, joalo-joalo.

So, Madam President, ka bokhuts’oane, ‘M’e ntho eo ke lekang ho e supa ka Motion ona ke hore AI ena le menyetla kapa opportunities tse ka re thusang to strengthen our Government le taba ea oversight, hobane AI re ithuta hore ke ntho e kang programme e programmed kahar’a computer hore haeba re re re ipehela li-time frame kapa re etsa Melao eo re reng ho etsahala one le two le three, re bile re ipehetse nako hore molao ona o qale ka nako eitseng, molao ona o sireletse kapa o etse Govern maemo a tjena le a tjena, haeba e le molao o entsoeng ebile o sirelelitsoe ka AI, ebile – ka letsatsi le letsatsi o etsa operate through or via eona AI eo.

AI ha e na ho fosa joalokaha ke se ke bonts’itse hore eona ha e na li-emotions, eona ha e na party-line, ha e shebe hore na ke ’Muso o feng o tla be o le in power ka nako eo. AI eona e tla be e etsa molemong oa sechaba, ho entsoe set hore na ntho eo re e hlokang ke eng.

 Motho enoa oa ka oa researcher, Madam President o mpha hore o etsa PhD, joale o re re lokela hore re utloisise hore AI re tlameha re be participants tsa eona, re seke ra ba consumers, re e sebelise, re etse produce le rona, re iketsetse ka eona, hobane AI can do anything!

 Re iketsetse, re seke ra ba consumers hobane ha u le a consumer you buy, empa ha u le participant you produce e be somebody buys from you joalokaha u le Morena oa ka oa Ha Maama u le sehoai u lema cabbage. Ha u le sehoai ke uena a tla rekisa, u tla rekisetsa ba bang cabbage eno ebe li-consumer ba reka ho uena, ba fe uena joale ebe uena ua rekisa u una molemo oa hore ebe u rekisitse, u be u une molemo oa hore uena ka bo-uena u bo u e je le uena. E leng ho re, ntate, haeba re ka ra re re iphethole li-participant tse global – on global economy taba ena e kaba molemo haholo ho rona, re se ke ra be esale re ntse re re mphe-mphe, empa re lokela hore Maparamente a utloisise hore AI ke ntho e ka sebelisoang.

Joale ke hore e se ke ea fella feela Maparamenteng empa e be e theohele le likolong, bana ba rona ba tsebe hore ka AI ba ka etsa lihlaisoa, hobane ka AI re se re utloile hore ekaba taba ea language, ea puo.

 Batho ba na ba li-researcher ba ntseng ba nthusa ka Motion ona ba re ka AI u kaba le puo. Ebile hakere ua hopola hore – kea tseba le ee le hlokomele hore fonong ea hau mono ha u ngola ha u qala u ngola “I” e se e ntse e tsoela-pele, e potlakela e u etella pele e ngola I love you! Hakere u ee u e bone, Ntate Motsamai?

E u etella pele, kaha ke ntho e entsoeng programme. E leng ho re ntho eno ke ntho e entsoeng programme ka mono.

 E leng ho re le rona ka AI re lokela hore re e sebelise hore ebe ntho eo re ka e sebelisang, ebe sehlaisoa seo re ka ra se sebelisang hore na re etsa eng ka sona; re seke ra emela feela hore re tl’o tla re etsoa feed, hobane haeba re emetse hore AI –  ba ntseng ba e sebelisa e le li-participant ba tla re rekisetsa li-product tseo ba tlang ho li etsa ka eona.

MADAM PRESIDENT: Ke hore, Setho se Khabane, leha u ntse u bua hantle, ke ne ke re e leng hore AI mokhoa eona – ke shebile photo ea hau mane ha u ntse u bua joale ke shebile live mona ke bona hore u tenne suit e navy blue joale ha ke sheba mane ke bona hore photo ea hau e hlahisa u tenne e kareng e royal blue! Ele hore e se ntse ele litaba tsa AI ha ho le tjee?

HON. SENATOR R. L. PEETE: E kanna eaba ba entse hore e etse motho a le hantlenyana mohlomong. E kanna eaba e etsa motho hore ha a soko-sokola lits’obotsi ebe ea mo bopa-bopa hantlenyana molemong oa ba tla sheba, ba bone eka ho ntse ho bua motho!

Ke ne ke re, Madam President, ho thoe AI ka mokhoa oo e leng ka teng batho ba nang le bokooa re lokela hore re utloisise hore ha ho possible ho tlosa bokooa ho motho ea nang le bokooa, empa it’s possible hore re tlose li-barriers tse mo sitisang ho etsa bophelo ba letsatsi le letsatsi bo etsoang ke motho e mong le emong ea senang bokooa.

 E leng ho re ntho eo re lekang ho e bolela mona, ‘M’e, ke hore ka AI batho bana ba nang le bokooa, ekaba ke ba pono kapa ke ba eng, ba khona ho utloisisa ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe; ekaba ke e ngotsoeng, ekaba ke e – haeba mong a na le bokulo ba litsebe kore AI e ka thusa – re ka etsa li-product tse ka thusang motho ho etsa ntho efe kapa efe.

Ke ile ka bua ka taba ena maoba hoane ha ke qala Motion ona hore ho na le lintho tsena tse fofa-fofang meketeng e meholo mona, tseo u tla fumana li ntse li fofa-fofa u bone eka ke lebobolane – joale lintho tsena u tla fumana motho u bone ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe mono moketeng mono hore na u ka lehlakoreng lefeng ea lebala leo kapa la stadium seno, haeba ke stadium, e potoloho le ntho eno kaofela e khone ho u bonts’a hore na ho etsahets’eng ha hoa etsahala eng. Ke moo AI e tsamaileng teng.

Hona joale tjena linaheng tsane tse ntseng li hlasela Middle East ha ba hlaselana ka tsona li-drone tseno ba ne ba khona ho bona ka AI hore ba se ba tsoibitse bane! Ke ho re ba ntse ba loana mane moeeng mane ho sena batho moeeng mono e le tsona lintho tseo feela tse laoloang ka AI.

 E leng ho re ho seng ho le bohlokoa ke hore feela re se ke ra ba consumers, re se ke ra fella feela hore ebe re re re tla e sebelisa ha ba bang ba se ba ntse ba entse li-product ka mona, empa le rona re hlahise –  likolong mona bana ba na ba rona ba utoisise AI ba e phele.

Taba eno e ka etsa improve service delivery, e ka re thusa ho etsa service delivery, kaha Letona ha le ntse le iketsa commit mane kapa ha ho itsoe li-passport li be teng –  li-passport tsena u ntse u ka nna ua bona u entse hore ka nako e kana tsa be li entsoe distribute ho beng ba tsona moo AI e tla fana ka signal ha le nka longer than you are supposed to take hore ebe li-passport tsena li tsoile, li felletse ho beng ba tsona.

It is unlike mona moo re sebetsang ka mokhoa ona o manual oo ereng motho ha a khathetse ebe oa tlohela, ebe oa itulela kapa ha a utloa hore o lapile kapa nature calls ebe o le siea moo! Hore na o tla nka nako e kae a le ka mane ka private room, lona le ntse le eme mona le emetse ho tla tla fumana lits’ebeletso!

 Ka AI ha ho entsoe programme hore within this period of time, Morena oaka oa Lioli, one le two le three tsa be li etsahetse –  li tlameha hore tsa be li etsahetse haeba re sebelisa li-programme tsena tsa AI.

E leng ho re – ke ile ka bua maoba ka re e re thusa le hore re etse strengthen our Legislation processes, e re thusa le hore re etse melao e ikamahantseng le liphetoho kapa e ikamahantseng le tse ntseng li etsahala globally linaheng tse ling. E khona hore e re etsetse research ea hore na Botswana ho ntse ho etsahala eng. Botswana moo batho bao ba etsang progress hantle ba etsa joalo hobane ba ile ba etsa eng le eng ea re thusa hore re be le models tse nyallanang, tse thusanang, ‘me re qopitse ho ba ntseng ba tsamaea tsela ena hantle, e le hore re seke ra kikitlela eaba re fumana re ntse re etsa li-policy tsa rona ka tsela eane ea hore re re esale ntho e ntse e etsuoa tjena, e ne e ntse e tlaba hantle.

Joale empa ha u re ua mo botsa motho hore na hoban’eng u utloa eka ntho eo e nepahetse – Ntho ena e sa le e ntse e le tjena. Ha rea lokela hoba joalo, re lokela re ikamahanye le litaba tseo kapa le bophelo boo re bo phelang kajeno. re lokela re utloisise bophelo boo re bo phelang hore AI e ka re etsetsa ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe, e ka re thusa le hore mosebetsing oa rona ho be le inclusiveness.

 Ha batho bana ba research ba ka re thusa hore re utloisise AI, le li-Motion e ka re thusa ho li etsa. Re batle mono feela hore na tlhoko eo re ehlokang moo Lesotho re shebile terraine ea rona, re shebile moruo oa rona, re shebile population ea rona, re shebile climate ea rona, hore na e fetohile hakae, re hloka eng –  ebe AI ha u penya enter e tla u joetsa hore you need one, two, three and four, and you can go above this way and that way to attain ntho eno eo u reng ua e batla u le Lesotho.

 U nts’u nkutloa, Ntate Motsamai, kea tseba! Ke bona ha u ntse u oma ka hlooho.

Joale ke ne ke re, Madam President, among all other things tseo ke seng ke li buile mona ka AI ke rata hore ke phethele Motion ona oa ka, ‘me ke batla ho o phethela ka hore ke re ke leboha Bahlomphehi Litho tsa Ntlo ena e Khabane, ‘M’e, ka hohle-hohle hobane ke bone ba utloisisa kapele litlhoko tsa Motion ona, ‘me ba li nka ka matla a maholo haholo.

 Nako e ‘ngoe lintho tse ling ho bohlokoa hore re li qoqe re le Ntlo kaofela, re utloele hong, leha feela joale tse ling re li qoqa leha re ntse re le li-Corridor mona re le Litho hore one, two le three e bohlokoa. E leng ho re, Madam President, ntho eo ke e buang ke hore re ntse re qoqa le Bahlomphehi Litho tse Khabane ka bohlokoa ba Motion ona hore ehlile o fumane tlatsetso le thoholetso e matla haholo, ‘me ka lebaka lena ke batla hore ke se kebe ka siea any stone unturned, I want to tell the Honourable Members hore I really appreciate tsela eo ba ileng ba utloisisa bohlokoa ba Motion ona, ‘me ba o phamolela holimo kateng.

 Ekaba phoso e kholo-kholo haholo le botlaila ha nka siea office ea Research. Madam President, batho bana ba hau ba office ea Research ba na le boiphihlelo; ho kampa hoa hloleha rona mohlomong re le batho hobane ha re benye tseke-tseke kapa ha re utloele hong kapa re lieha ho utloisisa ka nako e ‘ngoe, feela bona ‘na Motion ona oa AI ka ‘nete ba ne ba mphahletse ka ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe, ka hona bopepele e tla mpe ebe ba ka; feela bona ba e ntse ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe ka ‘nete.

Ke ntse ke bone hore ho na le lintlha tse ngata haholo tseo ba neng ba mphile tsona hore ke li tlise to the light of this House, but ha kea khona ho latela hore li ngata haholo, ebile tse ling tsa tsona li-technical, li ntse li ka hloka hore re be le motho oa AI Expect joalokaha ke ntse ke cho, ‘M’e, ke re ho na le monna e mong oa Mosotho a ntseng a etsa PhD ea hae, a etsa research holim’a AI, specifically holim’a Artificial Intelligence.

O litaba li ngata haholo motho eno tseo ke neng nka rata hore, ‘M’e, ha bokhoni bo ka ba teng motho eo Clerk a tle ke a mo meme a tlo’ re fa. O itse he is willing ha a bona hore Ntlo ena e Khabane e na le thahasello hore a ka tla, a tla re fa just an overview ka litaba tsa AI tseo ke utloileng li le monate hona hoo, tseo ke nahanang ha re ka ra li fuoa ke motho a nang le leseli le ts’oanang le la hae re ka li etsa appreciate haholo.

Ke ena enoa a neng a nthuta hore sekolo se teng in the Unites State of America moo bana ba teng ba rutoang lithuto ka AI. Mohlomong eena a ka etsa more elaborate ka mokhoa o matlanyana, Morena oa ka oa Sehlooho oa Mohale’s Hoek. Mohlomong eena joaloka motho a hlileng a leng kahar’a study se joalo, a se abile a etsa PhD, ke nahana hore a ka re fa ka mokhoa oo le ka utloisisang kapele ho feta kamoo ‘na ke ileng ka utloa ha eena a mpha, hobane re ka nna ra utloa feela ha re na ho utloisisa ka rate e ts’oanang.

Ka lebaka lena, ‘M’e, ke se ke bonts’itse hore ka ‘nete kea leboha, ke fella hakana, ke kopa hore – ke lakatsa eka ‘Muso oa Lesotho o ka bona bohlokoa ba litaba tsena tsa AI, ‘me ba phamolela litaba tsena pele, hobane bophelo ha bo ee morao bo ea pele. Ha re ka ba ignorant re le naha ra re re tla nne re bone re tl’o ba morao haholo linthong tse ngata kapa linthong tsohle.

Re lokela hore hona joale tjena re sebelise bana ba Basotho ba utloisisang litaba tsena tsa AI ba re tataise hore re e utloisise even better kapa re e utloisise joaloka bona, re khone ho e sebelisa. Bana ba rona likolong ba be le li-programme tse seng li ntse li kenelletse mono lithutong tsa bona tse amang litaba tsa AI.

 Ka mantsoe ana, ‘M’e, ke rata hore ke re kea leboha.

Question Put and Agreed to.

MOTION 60: NEED FOR ADVOCACY ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE (AI) AMONG PARLIAMENTARIANS 

MADAM PRESIDENT: Rea leboha, Honorable Senator Peete, ka Motion ona oa hau, ‘me kannete ke utloile le hore u se u bile u na le expert e ka ‘nang ea re thusa, ‘meTafole e se e ntse e utloa hore e tla ikopanya le uena hore re tle re meme motho eo.

Kea tseba le Clerk o ne a ntse a itse o tla kopa batho ba Communications mane hore ba ke ba tl’o re thusa ho re beha leseling ka bophara ka litaba tsena tsa AI e le hore tseo e bang u ile ua li siea hobane li le technical bona ba tla tseba ho li etsa address even better.

Re se re tla bolela letsatsi, Litho tse Khabane, leo ebang mohlomong litsebi tseo li tla tseba ho ba teng, ‘me li tl’o tla li re fa ka hare ho letsoho.

Taba ena e re tlisa pheletsong ea mosebetsi oa letsatsi la kajeno, Litho tse Khabane.

HON. SENATOR. M. KANETSI: Kea leboha, Madam President, Tafole ea hau, Litho tse Khabane le bohle ba teng.

Ke ema ka Ntlha ea Tsamaiso, Mohlomphehi, hoba ke se ke elelloa hore ha re sa na motho oa Sign Language ka mona. Ha ke tsebe haeba kea fosa, empa tlase koana ene eka re ba le eena, feela ha ke sa mo bona. E leng hore re ntse re tima karolo e ‘ngoe ea sechaba puo. Ke sisinya hore u ke u re thuse hore na re ka e sebetsa joang taba eo e le hore hosane ra be re na le motho oa Sign Language.

Kea leboha.

MADAM PRESIDENT: Setho se Khabane ke hopotsoa hore rona re le Ntlo ea Senate re ne re e-s’o qale ho ba le motho oa Sign Language, ‘me taba eo ea Sign Language e hlaha kahare ho 10th Amendment, ‘me re na le boeletsi boo re neng re ntse re bo fuoa ho lokisetsa service ea motho oa Sign Language kahare ho Ntlo ea rona re le Tafole le Setulo.

Rea amohela hore ke nako joale ea hore re qale bosebeletsi bono bo joalo e le hore re se ke ra koalla karolo e ‘ngoe ea sechaba ka ntle ho Lipuisano tsena tsa rona. Re ne re e-s’o ka re ba le eena ha re le Paramenteng eane ea rona ea khale.

HON. SENATOR S.K. MASUPHA: Ke u lumelise, Madam President Litho tse Khabane le Tafole ea hau.

Ntlha ea Tsamaiso eo ke hlahang ka eona ha ke tsebe hore na ke e qale ka tsela efeng, empa ke mpe ke e behe habonolo tjena: ke e amanang le ts’ebetso ea rona ea Ntlo ea Senate ea letsatsi le letsatsi.

Ke ee ke bone eka kamehla ha re tla fumana litsianenyana tsa rona tsa ho lula ka mona eka khona mehla ena ebe rea bua, ‘me taba ena ke utloa eka ha se taba e nepahetseng! Feela empa leha ho le joalo ke sa ntsane ke batla hore ke fumane hore (n e se e le nako joale eseng e ka ba libeke tse isang khoeling, kea kholoa) ke bona ke ntse ke tekena pampiri ena! Leha ke le koana Mohale ke ne ke ntse ke e tekena, empa ha ke bone letho le etsahalang! Matsatsing ana, Mohlomphehi, litjeo li se li le holimo haholo…

MADAM PRESIDENT: Ke ne ke kopa hore haeba ke eona Ntlha ea hau ea Tsamaiso eo kea e utloa, Setho se Khabane, ‘me e se e le taba e kang e ne e ntse e behiloe kapel’a Komiti ea lona, empa h eba ha e-s’o beuoe, Setho se Khabane…

Haeba hape u ne u na le e ‘ngoe taba ke kopa u bue taba e ‘ngoe, hee!

HON. SENATOR M. MOLAPO: Ke kopa, ‘M’e President, ke mpe ke etse tlhakiso feela ea hore Morena oa ka a tle a ka kene ka mono ka WhatsApp Group, kahaNtate Clerk beke e fetileng ka Laboraro o hlakisitse taba eno hantle.

Kea leboha.

MADAM PRESIDENT: Kea kholoa, Setho se Khabane, u utloile litaba tseo, kahoo u tla bona hore na e buuoe kae.

ADJOURNMENT

There being no further business on the Order Paper, Madam President adjourned the House without Question put, pursuant to Standing Order No. 16 (3).

The House was adjourned at 11:05 a.m.