KINGDOM OF LESOTHO
PARLIAMENTARY DEBATES
SENATE CHAMBER
DAILY HANSARD
OFFICIAL REPORT OF THE SENATE
FIRST SESSION – ELEVENTH MEETING
ELEVENTH PARLIAMENT
Tuesday 17thMarch,2026.
LENANE LA LITHO TSA NTLO EA MAHOSANA TSA PARAMENTE EA LESHOME LE MOTSO O MONG
| 1. Hon. Seeiso B. Seeiso | Principal Chief of Matsieng |
| 2. Hon. Joel A. Motšoene | Principal Chief of Leribe |
| 3. Hon. Sempe Gabasheane Masupha | Principal Chief of Ha ’Mamathe, Thupa-Kubu, Teya-Teyaneng le Jordan |
| 4.Hon. Mamolapo M. Q Majara | Principal Chief of Ha Majara |
| 5.Hon. Tumane Matela | Principal Chief of Makhoakhoeng |
| 6.Hon. Moeketsi Moletsane II | Principal Chief of Taung |
| 7.Hon. Lerotholi Mathealira Seeiso | Principal Chief of Mokhotlong |
| 8. Hon. Lerotholi L. Seeiso | Principal Chief of Likhoele |
| 9. Hon. Theko D. Bereng | Principal Chief of Phamong |
| 10.Hon. Mojela T. Makhaola | Principal Chief of Qacha’s Nek |
| 11.Hon. Seeiso S. H. Nkuebe | Principal Chief of Quthing |
| 12.Hon. Nthupi A. Bereng | Principal Chief of Rothe, Masite, Serooeng, Letšeng, Kolo Ha Mohlalefi le Thaba-Tseka Ha Ntaote |
| 13.Hon. K.L.K Khoabane Theko | Principal Chief of Thaba-Bosiu |
| 14.Hon. Mitchel S. Maama | Principal Chief of Ha Maama |
| 15.Hon Moholobela M. Moholobela | Principal Chief of Matelile |
| 16.Hon. Bereng G. Seeiso Api | Principal Chief of Ha Ramabanta le Kubake |
| 17. Peete Lesaoana Peete | Principal Chief of Koeneng le Mapoteng |
| 18.Hon. ’Mako T.Mohale | Principal Chief of Tajane, Ha Ramoetsana le Ha Mohale |
| 19. Hon. Khoabane T. Mojela | Principal Chief of Tebang, Tšakholo le Ha Seleso |
| 20. Hon. Retšelisitsoe Mopeli | Principal Chief of Botha-Bothe |
| 21.Hon. Pontšo S. Mathealira | Principal Chief of Tsikoane, Peka le Kolbere |
| 22.Hon. Qeto Sekonyela | Principal Chief of Malingoaneng |
| 23.Hon.’Mawinnie Kanetsi | Senator |
| 24. Hon. Lebona Khoaele | Senator |
| 25. Hon. Thabiso Lebese | Senator |
| 26. Hon. ‘Maphakiso Lebona | Senator |
| 27. Hon. ’Mabataung Patricia Mokhathali | Senator |
| 28. Hon. Sehloho Henry Monatsi | Senator |
| 29. Hon. ‘Makholu Moshoeshoe | Senator |
| 30. Hon. Neo Matjato Moteane | Senator |
| 31. Hon. Seabata Motsamai | Senator |
| 32. Hon.Richard Ramoeletsi | Senator |
| 33. Hon. Limpho Tau | Senator |
PARLIAMENT OF THE KINGDOM OF LESOTHO
SENATE CHAMBER
Tuesday 17th March, 2026.
The House assembled at 10:30 a.m.
(MR VICE PRESIDENT in the Chair)
PRAYER
The Chaplain led the House in Prayer
ANNOUNCEMENTS FOR THE CHAIR
Mr. VICE-PRESIDENT: Kea le lumelisa, Litho tse Khabane, letsatsing lena, ka morao ho Phomolo e bileng khuts’oanyane, eo ‘nete e salang e neng e se phomolo hobane re ne re na le mesebetsi e itseng eo re neng re ea ho eona. Ke eona mesebetsi eo e ileng ea hlalosoa nakong eo re neng re ea phomolong, hore re na le mesebetsi eo re eang ho eona. Hoathoe leha re tloaetse hore mohlomong re e bitse phomolo, empa taba eno ha e joalo hobane e-ea be e le ho phomotsa Ntlo, feela Litho tse Khabane lia be li sa phomola.
Phomolong eno ea rona, Litho tse Khabane, leha re e bitsa phomolo joalo, ke ntse ke re re ne re ile mosebetsing. Re bile raatleha ho ea mane Thaba-bosiu hoa keteka letsatsi le leholo la mothehi oa sechaba sena. Ke Letsatsi la Ketekelo ea Morena Moshoeshoe1.
Ke ile ka hlokomela boteng ba Litho tse ling tsa lona ho ea ts’ehetsa mosebetsi ono. E ne e le ho ea ba le Motlotlehi le Mohlomphehi Tona-kholo. Re ile ra bona hore le ne le teng. ‘Me kea kholoa ho ntse ho lokela hore ka nako e ‘ngoe ha re tsoa mosebetsing o moholo ha kaalo oa ho ea keteka letsatsi la motho e moholo ha kaalo e leng mothehi oa sechaba sena sa Basotho, re ke re be le nako ea hore re ke re qoqe ka litaba tseno.
Hape mohlomong, le ho hlahloba na re ka hlahlella ‘Muso joang le hokae hore o tl’o ntlafatse. Ke ho re Mosebetsi ono, o tl’o be motle haholo hantse rea pele ka ona. O mong oa mesebetsi e neng re il’o o etsa che, ke ile ka bona hore ba bang ba lona, le ile la ba teng mane Mants’onyane moo ho neng ho etsoa litaba tse Peli.
Ha e le hantle, e ne ehlile, e le ho ea ho keteka Letsatsi la tsoalo la Mohlomphehi Tona-kholo empa e n’e se ho keteka Letsatsi la tsoalo feela, e n’e le moo a boetseng a il’o nehelana ka mphohali e kholo haholo e etsang pale ho sechaba sa moo ha habo Mants’onyane. Oa tseba le hoja a ile a re, ho ile hoa hlalosoa hore e-e, ka ‘nete ha se mpho ea sechaba sa Mants’onyana feela ehlile ke Mpho ea Basotho ka kakaretso. Kea ts’epa hore re ketikileng hantle Bahlomphehi hobane ba bang ba lona, ke ile ka le bona moo.
Ke na le Litsebiso tse seng ngata haholo Litho tse Khabane. Kea kholoa ke Litsebiso tse ka bang ts’elela, e leng (6).
- Kajeno hang ha Ntlo e Phomola, Komiti ea Ketsa-Molao e tla kopana hona ka mona ka Chamber le Lekala la Lichelete le Meralo ea Nts’etso-pele. Ba tla be ba tsamaea le Banka e kholo ea Lesotho, e leng Central Bank of Lesotho. Teng ba tl’o ts’ohla Melaoana e latelang:
- a) FINANCIAL CONSUMER PROTECTION DISCLOSER OF INFORMATION, ON INSURANCE AND INVESTMENT PRODUCTS REGULATIONS 2025.
b) FINANCIAL CONSUMER PROTECTION COMPLAINTS HANDLING REGULATIONS 2025.
c) FINANCIAL CONSUMER PROTECTION ADMINISTRATIVE PENALTIES REGULATIONS 2025.
- Hona kajeno Ntlo ha e phomola hona ka mona ka Chamber. Komiti eno ea Ketsa-Molao, e tl’o boetse e kopana le Lekala la Khiro le Bosebetsi, ho tla ts’ohla WORKMEN’S COMPENSATION REGULATIONS 2026.Ke mosebetsi o tla tla o etsahala hang ha Ntlo e Phomola kajeno Litho tse Khabane.
- Hosane ka Laboraro la la 18 Tlhakubele 2026, Komiti ea litaba tsa Bophelo le Phepo e ntle le Tekanyo, eleng (HEALTH NUTRITION AND GENDER) e tla kopana ka koano ka 9.00 a.m, ka Committee room 3 level 1. Taba-kholo ke ho tla tla hlahloba le ho tla ananela Tlaleho ea Komiti e holim’a WORKSHOP ON SEXUAL REPRODUCTION HEALTH RIGHTS.
- Hona hosane kamor’a lijo tsa mots’eare, Komiti ea Ketsa-Molao e tla kopana le Lekala la Lihloliloeng ka Administration Board Room level 1 ho tla ts’ohla Melaoana ea FUEL AND SERVICES CONTROL MAKING AND QUALITY REGULATIONS 2025. E tla tla boela, e e-ba le ho tla ananela Tlaleho ea Komiti e holim’a BUSINESS LICENCING AND REGISTRATION REGULATIONS 2025.
- Labone la la 19 Tlhakubele, 2026 Komiti ea BOIKETLO BA LITHO tse Khabanee tla kopana ka hora ea 9.00 a.m, Committee Room 3 level 1, moo Molula Setulo oa Komiti a tla teka Tlaleho e mabapi le Sitting arrangements e ka koano ka Chamber. Le tla hopola Litho tse Khabane ho ile hoa ba le Lintlha tsa Tsamaiso ka koano tse neng li amana le taba tsona tseno tsa Sitting arragements. Litaba tseno joalo ka ha ho ile ha hlalosoa, ke litaba tse neng li ile tsa sebetsoa ke Komiti eona eno e amehang hore li tle li etsahale. Empa re ile ra tseba ra ba ra utloa nakong eo re seng re le ka mona hore ho na le moo li ileng tsa baka bolutunyana kae-kae. Joale Molula Setulo oa Komiti e joalo o tla kopana le Litho tsa Komiti hosane ka nako eno e boletsoeng. Sepheo se seholo e le ho ea teka Tlaleho ea hae ho Litho mabapi le Litaba tseno tsa Sitting arrangements ka koano ka Chamber.
- Hona ka Labone, Litho tse Khabane hona hang ha Ntlo e Phomola, Litho tse Khabane li memeloa kopanong hona ka mona ka Chamber. Re tl’a be re e-na le MILLENNIUM CHALLENGE ACCOUNT LESOTHO 2, moo ho tl’o tla ho tekoa litaba tse amanang le ho koaloa hoa that Compact kapa ho koala morero ono ‘moho le meralo. Ho tla b’o s’o bile ho ts’ohloa le mralo ea nelehetsano ea Morero ono ho ‘Muso hobane rea hopola hore leha e le mono o no bitsoa MILLENNIUM CHALLENGE ACCOUNT LESOTHO 2, ‘nete e salang ho n’ong ho re ts’ehelitse ho tsoa ho America e ne e le Lichelete. Meralo ena le Li-Project tse ne li le ka hare ho oona, ‘me ke tsa ‘Muso oa Lesotho. Ke tsa naha ea Lesotho, ‘me ha lichelete li huloa tsa Ma-America ha ho boleloe hore joale le merero ea rona e ts’oanela hore e emisoe. Le tla tla le fuoa Tlaleho ea litaba tsena, ‘me li tla tla ts’ohloa ka koano. Hape e ntse e boetse e le hore na meralo ke efe ea hore tsohle li tle li fetele matsohong a ‘Muso. ‘Me re tla utloa ho ‘Muso hore na joale o s’o tl’o sebetsa joang going forward.
Ke tsona Litsebiso tseo ke neng ke na le tsona Litho tse Khabane letsatsing lena. Ke hlalositse Litho tse Khabane, hore ha re ne re phomola ka koanore ne re phomolela litaba tse tharo (3) tse kholo. Empa ke boetse ka hlalosa hore e ‘ngoe ea lintho tseo re neng re li phomolela, e ne e le ho ea keteka letsatsi la Moshoeshoe e leng mothehi oa sechaba sena sa Basotho ka 11th March 2026.
‘Me rea tseba hore ke mosebetsi oo re o etsang selemo le selemo. Taba eo ke ileng ka hlalosa hore mohlomong Litho li ka lakatsa hore kamoso haholo ke hobane ha ne nka ka re hona joale, e ne e ka ‘na ea ba taba eno e tla le hlaha lesumatha. Kamoso re lokela re ke re e ts’ohle taba ena hobane ke ea bohlokoa haholo. Ebile ‘na ke bona eka e bohlokoa hore e ts’ohloe hona kahar’a Ntlo hore re hlahlelle ‘Muso oa Lesotho. E tla be e le hore na re bona eka re ntse re ts’oere hantle le hore re utloe ho re na re bona eka re ka ntlafatsa hokae tabeng eno. Taba-taba e le hore joale e tle e ts’oarehe hantle ka ho fetisisa.
‘Me leha ke re ke ne ke lakatsa hore le ka e etsa kamoso, ke ne ke rata haeba Litho li ka rata hore letho ka eona, mohlomong ke nke ke lefe monyetla le ke le re letho ka taba eno.
HON. SENATOR J.A MOTS’OENE: Point of Order! Ha ke lebohe Mohlomphehi. Ke mpa ke na le ngongoreho mona. Ntlha ea ka ea Tsamaiso, ke hore na ha Litho li kopana le bothata litabeng tsa mosebetsi oa Ntlo ebe thuso ba e fumana ho mang?
MR. VICE -PRESIDENT: Kea leboha Morena oa ka. Ha Litho li kopana le bothata mosebetsing oa Ntlo, ho na le Bohlanka bo teng koano tlas’a Mongoli e moholo oa Ntlo ena. E leng ho re Litho li ka atamela mono, tsa fumana tataiso le thuso eaba mathata a tsona a rarolleha. Empa moo mathata a joalo a sitoang ho rarolleha, Boeta-Pele e leng Setulo bo ka tseba joale, ba tseba ho bona hore na bo ts’ehetsa Bohlanka ka tsela ea mofuta ofe? Ke tsela eo ho sebetsoang ka eona eo Morena oa ka.
HON. SANATOR R.P.L PEETE: Kea leboha.
MR. VICE-PRESIDENT: Morena, re se ke ra e etsa dialogue hle! Haeba taba e teng ke hore…
HON.SENATOR J.A MOTS’OENE: Oo! Ke se ke ka bua ka eona hobane u re ke dialogue?
MR. VICE-PRESIDENT: Aa! Ne ke nahana mohlomong u nts’u bua ka eona eno!
HON. SENATOR J.A MOTS’OENE: Ha kea khotsofala hobane ha oa nkaraba. Ha kea khotsofalla karabo eno ea hao.
MR. VICE-PRESIDENT: Ea hore ke Bohlanka bo tlamehang ho thusa?
HON. SENATOR J.A MOTS’OENE: Ee! Ehlile ke batla ke hle ke hlakeloe hantle. Mohlomphehi, kea soaba, ke tena ke ema tjena hobane ke ne ke hlile ke batla ho fumana tataiso e hlakileng ebile e nkhotsofatsa. Ke lebaka lena ke ileng ka ema ka Ntlha ea Tsamaiso.
MR. VICE-PRESIDENT: ‘Na ne ke nahana hore u n’u re na ha bothata bo le teng ho Litho tse Khabane tsa Ntlo, na li ts’oanela ho etsa joang? Joale re re, re na le professional staff here. Seo e leng ho re ha bothata bo le teng, ba ts’oanela ba atamele Bohlanka. Joale ebe Bohlanka bo ba thuse.
Empa moo bothata bo leng teng, ke ho re haeba Bohlanka bo sitoa ho rarolla bothata bono, re ka tseba joale re le Boeta-Pele ba Ntlo, re ka tseba hore ke hokae moo Bohlanka bo sitoang hore bo rarolle bothata ba Litho tse Khabane. Joale ebe re ka tseba ho lulela taba eno fats’e.
Ha ke tsebe hore na ke eona taba e sa o khotsofatsang? Ke eona karabo e sa o khotsofatsang eno Morena oa ka! Ea hore Bohlanka bo teng, ha Bohlanka u sa khotsofala ke bona, e-e, u ka atamela Ofising re tl’o tla re bua litaba tseno Morena oa ka. E le hore joale re tsebe ho bona hore na re li sebetsa joang?
Ke eona ntho eo ke neng ke re ke e hlalose. Ha ke tsebe haeba ke eona eo u reng ehlile ha ea u khotsofatsa karabo eno?
HON. SENATOR R.P.L PEETE: Kea leboha Ntate Vice, oo! Ntate ke kopa u ntumelle ke u hlomphe. Ke hlomphe Tafole ea hau, ke hlomphe le Bahlomphehi Litho tse Khabane tsa Ntlo ena ea Mahosana. Ntate joalo ka ha u re laela, ehlile ke hore re bile mona, ra ea Phomolong ea matsatsinyana a fokolang. E ne e le ho nka karolo litabeng tsena tseo u seng u li boletse. Ntate ka hare ho tsona e ‘ngoe eile ea ba eona ena ea hore ho na le Komiti ea Ntlo ena e neng e ile Leetong la boithuto, e leng mosebetsi o moholo haholo Ntate.
Ke hore oo re nkang hore haeba Boeta-Pele ba Ntlo ena, bo ntse bo ee bo hlokomele bohlokoa ba hore Litho tsa Ntlo ena e Khabane li ‘ne li ichorise. Taba eno ke taba e hlokang hore re ananele, ‘me re e amohele.
Ke tholetsa Ofisi ea heno Mohlomphehi Vice President. Leha joale ke bona u na le motho ao etsang disturb ha ntse ke bua le uena. Kapa ke eme, ke le emele le qete; a qete le uena motho eo.
E le ho hlompha Ntate, ke ne ke re Ntate ehlile Ofisi ea hau kea e tholetsa Ntate ka tsela e khethehileng, ka mosebetsi ono o motle oa hore ebe Litho tsa Ntlo ena e Khabane ho ee ho be le nako eo re lokisoang hantle ka likelellong hore re tsebe ho utloisisa mosebetsi oa rona.
Re tsebe ho sebeletsa Basotho ka likelello tse nang le kutoisiso. Motho o ithuta kamehla, ‘me haeba Ntate le ntse le re lumella le le Boetapele ba Ntlo hore re ne re ithute, taba eo ke taba e bolutu haholo.
Lebaka leo ke chong tjena ka lona ke hore ke utloa Morena oa ka oa Leribe ke sa utloe na o ntse a reng ha a beha taba ea hae ea Point of Order. Ha e le hantle Morena oa Leribe re na le group mona ea Litho eo a ileng a lahlela taba ea hae e bohloko ka tsela e makatsang. E ne e le Setho sa Komiti ena e neng e ile leetong la boithuto ‘me rea tseba hore ho na le li-benefit and privileges tsa Litho tse kang har’a tsona, hore Setho se fuoe mokhoa oa boipheliso ha se le mono leetong leno, empa Morena oa ka Setho se Khabane, o ile a lahlela ka hore ho rona o tsamaile ho tloha mona ho’a cho koa! a sa fuoa mokhoa oo oa boipheliso. O bile a ba a khutla a ntse a kobile linala a le joalo ho se na letho leo Ofisi ea heno kapa bahlanka ba mo fileng lona hore a ee moo a fihle a phele hantle joalo ka motho e moholo.
Morena oa Sehlooho Setho sa Ntlo ena e Khabane, ebe kannete Ntate, Morena oa Leribe o bile moo leetong la boithuto a ntse a kolekeloa a letsetsa hae Leribe hore ‘M’e ‘Mamopeli a mpe a mo ts’elle leha e se le itsinyana ea hore a mpe e khone ho ja, a ntsa letsetsa batho hore ba mo thuse ba mo ts’ehetse ka li-M20 le li M30 motho ea ile leetong le leholo hakaalo.
Taba ena e bohloko hobane bahlanka bona ha ba eta, Tafole ee ea hau e itokisetsa hantle hore eona e ee e be e khutle e sa thulane le mathata. Ke ne ke bua tjena ho na le moo re kileng ra ea, ke tseba hantle hore Litho tsa Ntlo ena e Khabane li lokeloa ke hore ka sefofaneng ha li palame third class eane econo, mane nkotong mane moo sefofane se tsamaeang ha bohloko teng, ha rea lokela ho lo lula mono bohlokong bono moo mangole a motho e molelele joaloka ‘na tjena a tla fihla a kobeha. Ke tloha mona ke ea Switzerland esale maoto a ka a kobeha ke beuoe ka econo ka third class.
Bahlomphehi bana ba Tafole ea hau ha ba tsamaea bona ba iketsa sort hantle hore ba be moo ba lokelang ho ba teng hantle, le first class Morena oa ka o re ba ipha ka mane ka moo ho lulang Morena Motlotlehi.
Bona ba ipeha ka mono, feela rona ke hopola hantle Morena oa ka oa Quthing a etile a ile kae-kae, a re o ile le ho khutla esale a koba mangole ba mo khitlile mane nkotong e le Setho sa Ntlo ena e Khabane, e le motho e moholo hakaale, oa Morena oa Sehlooho, Setho sa Ntlo e kaale-kaale, ebe se eo behoa mohatleng oa sefofane mola moo e reng ha u lutse teng ebe le engine ea u hloliea ka litsebeng u bo il’o fihla moo u eang?
Ho thoe Litho tsee tsa Ntlo ee boiketlo ba tsona bo hokae ‘M’e ‘Mamolapo? Sheba Molantoa, ke re na boiketlo ba Ntlo ena bo hokae ha ho its’etla lona feela Litho tsee tsa Ntlo e Khabane eka le lebetse tuu hore le ronngoe moo mo le teng? Taba ena e bolutu haholo hobane ha se bano feela bao ke ba balileng, kaofela hoa rona re phela tlasa tlokotsi e joalo empa le le bahlanka le ronngoe ke Ntlo ena e Khabane kapa ke Litho tsena hore le hlokomele boiketlo ba tsona, Ntate Molise.
E re ke fete taba eo hoba ke ntse ke tseba Ntate Vice-President joalo ka motho ea utloang unlike ba bang eena o nkutloile ‘me taba ena o tla e bona hore o e etsa address; kea ts’epa, Ntate Vice-President, u tla e sebetsa taba eo. Joalokaha u ile oa re re se etse dialogue, ha u ka re u khutlela ho eona ke tla khutla hape ke u arabe, it will be proper or prudent hore u e nke u il’o e sebetsa hobane ha ke iqapele, haeba ho hlokahala hore re bitse mapaki re tla a tlisa.
Paki e haufinyane ke eane e phahamisa letsoho la eona, phahamisa hape ntate, bo-Ntate Motsamai ke bane ba ka pele ba ipehile ka pele mane!
Ke ne ke re, Ntate Vice-President, ha ke ntse ke thoholetsa mosebetsi ona o motle oa phomolo ea matsatsi ana a seng makae, u ke u ntumelle re ke re bue ka taba tsa Thaba-Bosiu. Oa tseba ntate batho bana ba Morena Khoabane, sechaba sa hae le Marena a hae, mohlomong le Bakhethoa, moo ha ke e-s’o bone batho ba tsebang ho etsa lintho hantle hakaalo.
Ho ile hoa ketekoa, ho khabelloa lihanyanese linameng. Morena oa ka Morena Qetho Sekonyela ke enoa e ne e le paki hee ho ile hoa jeoa mono. Re ile ra ba moketeng oo re akaretsang re le sechaba sa Basotho re il’o tlotla letsatsi la Moshoeshoe la mothehi oa sechaba sena sa Basotho ka mokhoa o phahameng haholo.
Ho ile hoa ba ho tle sechaba se bokane ka bongata, lijo li le ngata. Banna ba Basotho ba Morena Khoabane ba palame lipere tse ntle tse nonneng. Re ne re ntse re li khotsa le Morena oa ka oa Fatima Ha Ramabanta. Ache! Ha ke e-s’o bone botle bo bokaalo. Ke ne ke re taba eo kea e thoholetsa le hore ebe Litho tsa Ntlo ena, ba bang ba ile ba nka karolo mosebetsing ono. Ke se ke re ho Marena a ka. ba ileng ba ba teng rea leboha, ba sa kang ba ba teng re re kamoso hobane rea tseba hore Marena a ne a ratile ho ba teng ka kakaretso empa re ka se beng teng kaofela ho latela hore Motlotlehi o re romme mesebetsing e mengata e fapaneng ‘me ke ne ke re Ntate ke thoholetsa litaba tseo kaofela.
Leha ho le joalo, ntate mosebetsi ha o ke be o be motle tseke-tseke ho ea tsoelella. Ho ‘no ho be le mona le mane moo re lokelang ho lokisa e le hore kamoso re tle re se ke ra fosa. Morena oa ka oa Lioli ho ne ho hlophuoa ke bo-Morena oa Ha Ramabanta joalokaha a ne a le teng kahara komiti e hlophisang hore Marena a Sehlooho le Marena ‘ohle a Lesotho a tle a be teng moo a tle a phomole ha Ntate Motlotlehi a qeta ho theoha ka holim’a thaba ha a tsoa beha lipalesa lebitleng ba tsamaee le eena ka maoto le sechaba sa Basotho se bokaneng mono. Banna le basali ba mahokela, le batho bohle ho bokaneloa Motlotletli re be re eo mo fihlisa tenteng eo a lulang ho eona.
Taba eno e ile ea etsahala ka matla a maholo haholo. Sechaba se ne se nkile Ntate Motlotlehi, u ne u ke ke oa ‘mona e le nots’i e kholo re mo kentse ka hare ho rona mona, moo ke fihlileng ka utloa bohloko bo so ka bang bo fola le hona joale. Ke ha re fihla tenteng re se re qetile mane, Morena oa Phamong, ho tsamaea le Motlotletli Khosi Rabasotho joale re ea ka tenteng re apere likobo re itlhophile ho bonahala hore re banna ba Basotho. Ha re fihla mane re fumana batho ba Bakhethoa le ba lipolotiki ba tletse ka mono ho se ho se na moo rona re lulang, rona Marena, eaba Marena a se a eme moo a themelekane hore na a lula kae.
Ke mona moo ke reng lintho ka linako tse ling re ka fumana re entse mosebetsi o motle e re ha re tso’anela ho qetella ebe re o thunthetsa ka lintho tse itseng. Maren’a ka ha batho ba boithatelo bo botle ba se ntse ba hauoa ka mohau ona o reng mohau, ba se ntse ba re oeele a k’u boneng Marena a rona, mp’o tl’o kobang mona joale re se ntse re hauheloa. Ntho tse kang tsena ke lintho tse hlokang hore ka ‘nete e tle e se re ha u re mema u re re ee moketeng o moholo hakaalo ebe u qetella u bona re ba reluctant to attend. Ho lokeloa hore Litho tsa Ntlo ena e Khabane, joalokaha e le Ntlo e kholo ho thoe ke the Upper House, e fele e-be treated accordingl. E se ke ea ba puo ea molomo feela, e ke re thabisoa feela ke ho bua Morena Morena feela ha e le hantle treatment e re e fuoang ha se eona ea Morena.
Taba eo e bohloko haholo e se eka e ka shejoa ka leihlo le nchocho, e se ke ea ipheta. Ke hangata haholo re bua ka litaba tsena e re ka inauguration ea Tona-Kholo ka mane ka stadium ebe Marena ha a fuoe tlhopho e entsoeng e proper le Litho tsa Ntlo ena e Khabane kapa ka King’s Birthday. U thole ho se moo Marena a lulang, taba eo Morena oa ka oa Ha Maama, ha se taba e khotsofatsang kapa e re lulang hantle re le borena. E lokela hore e shejoe e se ke ea re ha re ntse re bua ea ka re ntse re bua eka motho u ntja u nts’o hobula khoeli. Ho lokela hore ha re buile ho bonahale ho be le ntho e etsahalang ho be le mehato e nkuoang. PS eo haeba ke ea Local Government kapa ea Foreign Affairs ba tlameha ho etsa account hore na hobaneng ha ba re lebala?
Joalokaha ke ile ka bua hore joaloka motho eo ke mo ts’epang ke nka hore u ntse u nkutloa, ke batla ho fetela tabeng ena ea mokete oa Mants’onyane oa Mohlomphehi Tona-Kholo, oa ho fana ka moaho oa kereke ho sechaba sa Mants’onyane. Ke thoholetsa Mohlomphehi Tona-Kholo ho tsoa botebong ba pelo ea ka kannete monna eo oa Mosotho ke motho eo ho bonahalang eka o nyanyelitsoe ke Morena Molimo hore e tlo ba moetapele ka hare ho naha ena ea Lesotho oa mofuta oa hae. Monna eno ke moeta-pele oa mofuta oa hae. Ke ee ke ba bone batho ba bopehileng ka tsela tseo motho u ka reng li ea amoheleha ka hare ho sechaba, empa Tona-Kholo eo Morena Molimo a re fileng eona kahare ho naha ena ea Leotho hona joale ke motho oa pelo-ea-setsoha-le-maobane, ke motho oa ho rongoa.
Motlotlehi mona ke bona eka o fumane letsoho le letona e seng ‘mantloane. O fumane motho ea ka sebetsang ka eena, motho ea sa khetheng batho, motho ea se nang mona. Ka ‘nete batho ba ts’oanang le eena ba fokola, ke lebohela sechaba sa Mants’onyane, Ntate, ka mphohali e kaalo. Ba bang ba rona re ile ra ba teng ra bona ka mahlo hore na thepa eo ea moaho oa kereke e neng e fanoa kea boleng bofeng, ka ‘nete re mo opela liatla Tona-Kholo.
Ke lebohela sechaba sa Mants’onyane, Motlotlehi ka sechaba seo sa hae, hobane sechaba sa Mants’onyane ke sechaba se busoang ke Morena oa Matsieng ‘me ke re kea ba lebohela. Ke ila ka utloa ha Ntate Khosi Rabasotho a bua hona moketeng ono a re moaho ona oa kereke oO Ntate Ntsokoane Matekane a o fitisetsang sechabeng sa habo, a re re tsebe re le batho ba Basotho hore moaho oo, ha se oa sechaba sa Mants’onyane feela o itse ke moaho oa Basotho ka kakaretso, empa e le hore ke moaho o entsoeng erect tikolohong ea Mants’onyane feela. Ke moaho oo Mohlomphehi Tona-Kholo a o fang sechaba sa Basotho ka kakaretso hore re leboha Morena Molimo oa rona re le ka hare ho meaho eo.
Ke ne ke re Ntate ka ‘nete ke thoholetsa tsohle tseo ke ileng ka li bona moo li etsoa ka makhethe le hona moo ke bone ho jeoa ho khabelletsoe lihanyanese linaming. Ke bone batho bana ba bahlanka ba neng ba le teng mono ba sa ikhaba bobona. Ke bone ho etsoa hore motho e mong le e mong ea neng a le teng mono a utloe monate oa ho ba karolo ea mokete ono.
Oa tseba khale ha ho ne ho na le mekete u ne u bona batho bana ba ‘muso, kapa ba sebetsang le li-catering company, u thole ba hana ka lijo, li-drinks tsena li khutlela likoloing batho ba sa ja e le hore bahlanka ba khutlele Makalang ka tsona ha ho fihloa li il’o etsoa oa nka ka nka, feela sechaba moketeng se sa ja hantle.
Ho teng ho setse ho phela Ntate re thabetse tseo re ileng ra li bona mono Mohlomphehi Tona-Kholo a hole a holele Basotho. Morena Molimo a ‘ne a mo fe bohlale ba ho utloisisa mosebetsi oa hae, le boikokobetso ba ho re a etelle puso mona Lesotho a na le boikokobetso, hobane u ka nketsang ha e ahe motse, a se ke a itumella hore at any given time ebe e se e-ba motho ea arrogant a hloloa ke matla hobane batho ba bangata matla a ba taea. Ke thabela ntate eo oa Molimo ha a sa bone boikakaso e le bona tsela e mpa ho feta a therekella ka boikokobetsong.
Oa tseba batho ba Basotho ba se ba mo reile Thola? Ba mo rehile Lethola hobane ha a bue haholo empa o sebetsa haholo. Batho ba bangata ba mo eisa, ba mo roaka ba mo tella, u thole e le liesola feela tsa banna tse sa tsebeng le ho etsa letho, ke bua ka lintho lisele feela tse ke keng tsa etsa letho. Ba ntse ba roaka motho e moholo e leng moeta-pele oa sechaba, ea rongoeng ke sechaba sa Basotho. Feela u fumane hore ba bang ba bona ba ne ba ntse ba le teng kahara system feela u thole hore ba hlotsoe ho etsa letho, u thole hore ha ho na leha e se e le eng feela eo re ka ra e buang.
Oa tseba batho baa u ne u tla fumana ba se ba re ba il’o phethola lekote. Ha ba ka ba phethola lekote ba se ba roetse makarapa le libaki tsa li-reflector. U tla thola esale ho phetholoa lekote ebe esale.
U thole motho esale ho thoe o phethola lekote ho sa etsahale letho. Hona joale tjena ha re bua kahar’a Ntlo ena re thoholetsa mosebetsi o motle o ntseng o etsoa ho thoe re ea polotika. Joale ‘na ha ke tsebe na hore ebe re ntse re nepa ho lokela re etsoe joang.
Feela ‘na ke nahana motho ea entseng ntho e ntle o lokela hore a pakoe. Ntate Tona-Kholo ha a ntse a sebetsa hantle le matona a hae, moo a nepileng re lokela re mo pake hobane in the same token re ke ke ra ts’aba ho mo joetsa moo re bonang a hata pina ka leoto lesele. Empa ha a ntse a nepa re tla ‘ne re mo phaphathe mahetla.
Ke ne ke re Ntate ha ke buile hakaalo kannete e mpe ebe taelo ena eo u neng u re e etsoe ea ho bua ka mosebetsi ona oo re tsoang ho oona nakong ena ea matsatsi a mararo ao re neng re ntse re koetse empe ebe ke o entse. Kea leboha [liatla]
HON. SENATOR S. K. MASUPHA: Ha ke lebohe Motlatsi oa President ea Senate. Ke le hlomphe kaofela ka koano le bohle ba ratileng hore ba tlo re utloa hore na ha re bua re reng. Joalokaha u se u re laetse hore re ke re bue ka matsatsi ana a mabeli.
Letsatsi la pele ke lena la sehopotso sa lefu la Ntata rona Moshoeshoe 1. Ha e le bonnete Mohlomphehi letsatsi lena ‘na ke le Morena oa Lioli le ea ntetetsa, le ntetetsa ha bohloko hobane tsela eo le buang ka lona ke utloa ekare le lahlile moelelo.
Ha le ne le qala ho ba teng ke hopola hantle hore re ne re etsa mesebetsi ea sechaba e le hobane re leka ho qoba hore re se ke ra tants’a ka letsatsi leno.
HON. SENATOR J. A. MOTS’OENE: Ha ke u lebohe Mohlomphehi Motlatsi oa President. Ke ema mona ke botsa Ntate Morena oa ka oa Lioli hore na ha a bone ekare ke nako ea hore re le Marena a Sehlooho a Lesotho re ke re il’o bua le marena ao re sebetsang ‘moho le ‘ona litikolohong tsa rona tsa puso, joale letsatsi lee re tle ka meralo eo re le Basotho re tla ke re fetole sebopeho see seo ho bonahalang eka re ketekela lefu la Morena Moshoeshoe I na?
HON. SENATOR S. K. MASUPHA: Morena oa ka, ka Motlatsi oa President ea rona ke arabela taba ea hau ke mpe ke re e-e ho lokela hore ho be joalo, hobane Morena Moshoeshoe 1 ke Morena oa Mosotho e mong le e mong, empa leha ho le joalo batho ba haufinyane le eena haholo ke rona pele ho litlohotloloana tsa hae ‘me re tlameha re bone ka hohle ka mekhoa eohle re bone hore re etsa mekutu ea hore re leka ho loants’a taba ena e etsahalang hona joale. Ho re na e etsoa ke puso ea rona! Ho rona ho na le batho ba hlophisang litaba tsena Mohlomphehi feela ‘na ke utloa e le litaba tse sa re ts’oareng hantle.
Ha ke mpe ke bonts’e Mohlomphehi, hore taba ena ehlile e ea re kukunela, re le Marena a Sehlooho libakeng tsa rona re ts’oere Korone ea Motlotlehi, ha ho na motho e mong ea e ts’oereng kahare ho sebaka sa ka. Ha a ema mona nka mo botsa na o re o ts’oere Korone ea Motlotlehi uena? ‘Me re ts’oere Korone eno ea Motlotlehi ha ho na le taba ekareng ena e etsoang ka nepo ea parade.
Mohlomphehi ha ho na ntho e bohloko joaloka eno eo u ka bonang mopolotiki a ema kahare ho sebaka sa hau, uena u lutse fats’e a ea ho parade eno ea Ntate Moholo oa ka, motho eno e le motho ea khethiloeng ka menoana. Ha ho taba e bohloko joaloka eno.
Ke ka hona ‘na ke le motho ho qoba hore ke se ke ka utloa bohloko ha ke le sebakeng seno se joalo, ke entse khetho ea hore ke se ke ka ea ‘me ha se taba e monate kapa e nepahetseng eno, empa e le hore feela ke nts’a bohloko ba ka ke le morena, ke le setloholoana sa Moshoeshoe I.
Ka hona Mohlomphehi taba eno joalokaha u ile oa re botsa na re re e nepahetse? ’Na ke re ha e ea nepahala ke re e lokisoe. Hore na e lokisoa ke mang? Empa batho ba pele ba tlamehang ho e lokisa ke rona hobane e ea re ama.
Ke bonts’e Mohlomphehi hore taba ena e nkoa hanyane ka mokhoa o makatsang. Ho bile le komiti mona pele letsatsi lena le e-ba teng, hoa ba le phutheho ea marena a mang a haeso e le Marena a Sehlooho a mengoa a ituletse koana hore a tlo hlophisa hore na letsatsi lena le lokela hore le ketekoe joang. ‘Na ke ile ka utloa hore hafeela taba ena e se na circular e sa etsetsoa Gazette hore na e lokela hore e tsamaisoe ke mang, ke utloa hore ke moro-metsi.
Ho ile hoa hlophuoa hore selemong sena marena e tla ba ‘ona a tsamaisang taba ena, ka ba ka cho hore hona ke maphoqo, ho ile hoa fela hoa ba joalo. Bahlanka bona bana ba tsamaisang litaba tsena tsa mekete motho o ile a ema ka leoto le le leng a re ntho eno e ke be ea etsahala, e fetse e ile ea etsahala.
E leng hore taba ena ho bonahala ha ke re ha ea nepahala esale taba e ntseng e tsekisanoa, ke hore e mong o hulela koana e mong koana. E leng hore ha ho le joalo ke ho bonts’a hore ehlile taba ha e le tjena ha e ea nepahala hohang. Ebile ke bona eka taba ena e tla re tlisetsa sekhobo kahare ho naha ea Lesotho.
HON. SENATOR M. MAAMA: Kea leboha Ntate Vice-President. Ke ne ke re Morena oa ka oa Sehlooho oa Ha ’Mamathe o ntse a tsamaisa litaba tsa hae hantle empa ke utloa ekare taba ena ea hae e ne e le e kholo eo u reng u fa Litho hore li ke li buoe ka eona. Ke mo botsa hore na ha ho molemo hore a ke a il’o etsa Tlhahiso eo re ka tla pharallang haholo ka taba ena e tla e le Tlhahiso ‘me re tla le ka litokomane mohlomong tse ka etsang khang tse ts’ehetsang likhang tsa rona?
Hobane ho na joale tjena ke taba eo re ka ra e buang feela empa ha ele Tlhahiso ke lumela hore e tla ba Tlhahiso e tla lula ‘me mohlomong ebe e fetele le hona ho ‘Muso hore ho tle ho tsebahale ntlha-kemo ea Ntlo ena ka letsatsi lena la Sehopotso sa Moshoeshoe I. Ke ne ke mo botsa potso eno feela Mohlomphehi.
HON. SENATOR S. K. MASUPHA: Kea leboha Morena oa ka oa Manonyane, u botsitse potso e ntle. Ha u bona re ema tjena re ema re phetha taelo ea Motsamaisi oa rona e leng Motlatsi oa President. O itse re fane ka maikutlo a letsatsing la kajeno ka taba ena ‘me ka nepo kea tseba Morena oa ka taba ena e ntse e hloka Motion. Ha se Motion e tla be e le oa ho qala, li-motion esale li etsoa. Che ‘na ke utloa eka ke tla o etsa feela ke o etsa joalo kea u bolella Morena oa ka hore ha se lekhetlo la ho qala, li-motion li se li ile tsa etsoa li fella feela har’a thota. Le hore na li etsoa ts’alo-morao ke mang kea kholoa ke eona taba eo e tla hlaka ha re se re e behile. Kea kholoa ke u arabile morena.
Joale ke ne ke le tabeng eane ea hore bahlanka ba hlile ba e phubula taba eno ea hore marena ebe ‘ona a tsamaisang taba ena. Ke eona taba e bonts’ang hore ho na le kae-kae moo phoso e leng teng ‘me phoso eno ke phoso e kholo e tlamehang hore e lokisoe.
Ke ne ke bile ke buile taba ena ea hore taba ena ke bona eka ka monahano oa ka e tla re tlisetsa sekhobo kahare ho naha ea Lesotho kapa e se ntse e re tliselitse sona. Ke mokhoa ona re ntseng re loana tjena re sa khaotse re loants’ana e le rona feela. Oa bona hore e ka ‘na ea ba ho na le moo phoso e leng teng.
E ka ’na eaba balimo ba rona bao ekang bona bo-Morena Moshoeshoe I ba re: “Hao! Ha ke lokela hore ke lebohuoe ka lithapello le ka kutloelo-bohloko le ka lipuo tse ntlatsang tse bonts’ang hore nkile ka sebeletsa naha ee ka makhethe ebe joale ho ea tants’oa?” Ho otloa ka maoto fats’e ho bonts’a hore ehlile o ne a lokela hore a shoe, ehlile o shoele hantle. Ha o thabela motho o bonts’a hore ehlile o shoele hantle ‘me taba eno ke bomali-mabe bo ts’abehang kahare ho naha ea Lesotho.
Ha ke tlohella ena Mohlomphehi u buile ka taba ea Mohlomphehi Tona-kholo ka mpho eo a e fileng naha ea Lesotho.
HON. SENATOR R. P. L. PEETE: Kea leboha Ntate. Ke ne ke re kannete Ntate Morena oa Lioli o ntse a ts’oere morethetho hantle. Ke ne ke re feela molemo oa kutloisiso ke tle ke tsebe ho utloisisa ho re na ha ho thoe ho etsoa celebrate bophelo ba motho re ka bo etsa celebrate ka ho inamisa lihlooho ra lla? Kapa ntate o ne a reng? Ke ne ke utloa ekare ho thoe re thabele hore re ile ra ba le motsoali kapa mothehi oa sechaba ea ts’oanang le eo.
Joale re mo hopola ka lintho tsohle, re letsa liharepa, ho etsoa mehobelo, ndlamo. Rea pheha le ho ritela re re re nyakalleng hobane re kile ra ba le Ntat’a rona, motsoali kapa mothehi ea ileng a ba mohau le lerato le tsohle tse neng li hlokoa. Ke ne ke re ke utloe na kapa ho ne ho thoe we should bow our heads hore re ile ra ba le Ntate joale re re re koatile? Ha kea utloisisa hantle. Ha se le hore ke u nts’a polelong ea hau Ntate.
HON. SENATOR S. K. MASUPHA: Kea leboha Morena oa ka. Karabo ea ka potsong ea hau ke ena. Ka nako e ‘ngoe ha motho a qeta ho felloa ke bophelo lelapa le lula fats’e le re le etsa sehopotso sa motho eno, ke lumela ke eona ntho eo re e etsang. Leha re se re re re etsa e se e le kamorao ehlile e etsoa ka morao hore motho eno eo re mo ratang a felloe ke bophelo. Ha ho nepahetse ho lokelang hore ho etsahale ke hore motho ea joalo re mo tlotle, re buoe ka liketso tsa hae re nts’e tse ntle tseo a ileng a li etsa. Re be re bonts’e ka mesebetsi eo a neng a e rata joalokaha a ne a rata hore naha ea hae e ntlafale.
Joale re etse le ka liketso re bonts’e hore letsatsi lena ke la motho e moholo. O ne a sa rate ha naha ea hae e hoholehile. Rea tseba Bahlomphehi ba ka hore ho na le litaba tseo batho ba bang ba reng ba ke ke ba ketekela letsatsi la la 12 March hobane ho thoe ke letsatsi leo re ileng ra kena tlas’a puso ea Manyesemane ka lona.
‘Na ke utloa eka batho ba bang ba ea e fosa hobane letsatsi leno la la leshome le metso e ‘meli leo batho ba bang ba ileng ba le fetola ha ba qala ho kena pusong ba ile ba re eisa re le Basotho.
Ba e beha hampe ba re ke letsatsi leo Manyesemane a neng a kena kahare ho naha ea Lesotho, ha se ‘nete. Ke letsatsi leo naha ea Lesotho e ileng ea fumana ts’ireletso. Ho sireletsoa o ke be oa khetholla oa re o sirellelitsoe ke Lekhooa, oooe! Hobaneng u cho joalo empa ntat’a rona a ile a re ruta hore re se ke ra re ho moroa, moroa tooe. Joale rona re re re ke ke ra ketekela Makhooa, oooe! Bomali-mabe bo joalo ebile u li sotha u li beha ka tsela eo li sa bang ka eona kapa tsa phethahala ka eona. E ne e le letsatsi le letle le neng le bonts’a hore naha ea Lesotho ha e ne e hlaseloa ke lira ka ‘nqena le ka ‘nqena re se re bile re bona hore kapa baholo ba rona ba se ba bile ba bona hore naha ena e ka ‘na ea hapuoa eaba ho ba le bohlale Ntat’a rona ha a tla robala ka Letsatsi leno, o robetse e le hobane a rometse molaetsa naheng eo a neng a tseba hore e tla mo sireletsa, ‘me ea fela ea mo sirletsa.
Joale taba eo ke taba e kholo, ke eona eo re neng re tlameha hore joale re nyakalle, re thabe re etse metjopi ena eo batho ba ka e etsang Lefat’seng. Eseng ka lefu ka ‘nete, ka lefu ebe lea hobela, ebe lea tantša le re bana ba etse mapesho, ebe ke eng ntho eo Mohlomphehi?
Ke ne ke kene tabeng eane ea Mohlomphehi Tona-Kholo ea hore o fane ka mpho e kholo ka hare ho naha ea Lesotho. Che leha ke sa utloisisa hantle, ha ke ema maoba botsamaising ba Mohlomphehi oa ka ‘Me’ President a ile a nthiba, a re taba eno ke se bue ka eona, ka ‘nete ke ile ka mo hlompha eaba ke lula fatše. Kea u leboha Letsatsing lena ha e le mona u re re bue ka Taba eno.
Leha ke sa fumana monyetla oa hore ke ee, feela ke ile ka shebella ke ntse ke le hae ka bona Kereke e ntle, e khahlehang ea Kereke e K’hatholiki. Ka ba le maikutlo ke le motho ka re he banna! Ke tseba ka hare ho Kereke e K’hatholiki ho na le bo Rameea e leng Baperisita ba rona joale ka ha ke le karolo ea Kereke eno. Ho na le Baperesita ba rona bao ke tsebang hore ke batho ba filoeng lineo. Ha ke tsebe hore na ke tla re ke tsa Bothuehela kapa ke tsa ho bona, hore e ne e ka Moperesita ea isoang mono e ka ba Moporesita oa mofuta ono, hobane ho itsoe ha se ea batho ba mono feela, empa ke ea batho ba Lesotho kaofela.
Ke utloa eka eone e tla arabela taba eno haeba Mohlomphehi Moareka-Bishopo a ka isa motho ea nang le lineo. Joale re ee a il’o re rapella, a re hlahloba, a bontša ka mokhoa oo ho ka etsahalang kateng e le ngoana oa Mosotho, a fuoe phekolo. Joale re ne re tla tseba hore Kereke eno, e re e fela e be, rea e sebelisa.
Joale empa hona joale ke ipotsa hore na ha ho thoe ke Kereke ea rona kaofela, ke utloile e le taba e thata ka mokhoa o makatsang. Chehe e ne e le maikutlo a hae Mohlomphehi Tona-Kholo, ‘me maikutlo a hae ha ho na motho ea ka a phehisang khang. Feela ‘na ke utloile e mpha molikoalikoane hore na ha ho thoe ke ea rona kaofela re lokela re ee mono na? E ne e le ho bolela eng?
Ke qetella feela ka hore re lebohile ka ‘nete ka mpho e kaalo, hobane Mohlomphehi Tona-Kholo ea rona ha a ka ba etsa lintho tsena tse kholo a sa ntse a le ka hare ho Puso, o li entse a le ka ntle. Ho ne ho bonahala hore ke ngoana oa Mosotho ea nang le pono le chebelo pele, ‘me pono ena ea hae e qetelletse ebile e fetela pele ka hore joale a etelle naha ea Lesotho pele. Joale, ke se Mopoletiki ke le Morena oa Lioli, ke utloa ekare lintho tsena tseo Mofokeng enoa a ntseng a li etsa ka ‘nete ke bona hore o’a itsetela ka hare ho Puso ea Lesotho.
Kea leboha.
MR. VICE-PRESIDENT: Morena Mohale.
HON. SENATOR T. M. MOHALE: Kea leboha hle Ntate Motlatsi oa President, ke lebohe Litho tse Khabane le Ntlo ena ea hau Ntate.
Ka ‘nete u buile ka litaba tse bohlokoa Ntate Vice-President, empa ke re feela Ntate ha ke qala litaba tsa ka: Re kopa hore Ntlo ea Senate e ke e re thuse hore ho ke ho be le moo Litho tse Khabane tsa Ntlo le Likomiti tse amehang, ho be le platform eo li buang litaba tsa tsona. Rea utloana akere, Ntate Vice-President?
Ua tseba hore ha re kena ka Senateng ka mona, ha u se Setho sa Komiti ha ho na moo u ka tsebang hore u bue litaba tsa hau, e le tse monate kapa tse bohloko. Joale empa ke etsa boipiletso ba hore hle Ntate, Ntlo ena e Khabane e ke e etse create a platform eo Litho ho tla ba le matsatsi ao li tla bua ka litaba tsa tsona, hobane ha ho se joalo, e tla re fa tšobotsi ena eo Morena oa Matšekha a re bontšang hore eena ka Letsatsi la Moshoeshoe o jele nama, a ea Mantšonyane a ja nama, eaba Ntat’a mosali mane o lapile.
So, ke re hle ka boikokobetso Ntlo ena e Khabane e ke e fane ka tšobotsi ea hore ho be le moo re le Litho tse Khabane re tla bua beke le beke Ntate e le hore litaba tse ling li se ke tsa hlaha ka Ntlong ena ea Sechaba.
Kea leboha Ntate Au.
Ha ke fetela kopong ea hau Ntate, ke re ka ‘nete litaba ke hore re phomotse hantle ‘me ho ile hoa phethoa mesebetsi e Khabane ea Ntlo ‘me ea bohlokoa ke ena ea Mokete oa Moshoeshoe. Re le Sechaba sa Basotho Ntate Molula-Setulo, re lehlohonolo hore ebe re na le naha. Che, e le haeba re ile ra ba le makukuno a hore re bile le Naha ka tšobotsi efe, litaba tsena lia bonahala hona joale hore na ho ba le naha ke tabahali ea bohlokoa ha kae, ho sireletsa naha ke taba ea bohlokoa ha kae. Taba eno e ne e batla hore re le Sechaba ka Matlo a Mabeli, re ke re e lokise hore na tlotla ena eo Morena Moshoeshoe a re fileng eona ‘moho le Marena a selekane, e bohlokoahali ha kae le hore na e hloka hore e ketekoe joang.
Ke cho joalo hobane sethathong re ne re tseba hore Mokete oa Moshoeshoe o ne o ketekoa ka letsatsi la la 12, e leng letsatsi lane leo re neng re tseba e le lona leo Morena Moshoeshoe a ileng a sireletsa naha. Hona joale re se re tseba hore Mokete oa Moshoeshoe. O se o ketekoa ka la 11 ka maikutlo a fapakaneng le ao re neng re a tseba.
Taba e bohloko ke ea hore Sechaba tlaase mane ha u bua ka Mokete oa Moshoeshoe, se nka ho ketekoa Letsatsi leo Morena Moshoeshoe a ileng a pholosa Sechaba, ‘me rea tseba hore ke boikarabello ba Paramente hore liphetoho tse bang teng ho Calendar ea litaba tsa Naha, ke mosebetsi oa Paramente ka Matlo a Mabeli ho li anetsa.
Joale ho hlakile hore litaba tsena ha li ea fetela hantle Sechabeng, ‘me ka ‘nete Ntate ka Mafapha a nepahetseng ka Matlo a mabeli, mohlomong le ka ‘Muso e ka ba bohlokoa hore re ikeletse hore na mphohali ena ea hore ebe re na le naha leha e le kananyana, re e keteka joang hobane ka ho etsa joalo, re tla be ntse re tlotlisa Morena Moshoeshoe le rona Basotho ka hore re tsoele-pele ho ikhantša ka naha eo re nang le eona.
Ntate ka mantsoe ana le a mang, ke ananela Tlhahiso ena eo u faneng ka eona ea hore re ke re bue hore na ha e le mona re phomotse re ile ra sebetsa joang na.
Kea leboha, Ntate.
MR. VICE-PRESIDENT: Ke lebohile haholo Litho tse Khabane ka litlatsetso tsa lona.
Morena oa Matšekha le Morena oa ka oa Tajane, ha ba qala litaba tsa bona, ba li qalile ka tsela e ntobokanyang ekare ba eme ka Ntlha ea Tsamaiso. Joale ha ho ile hoa engoa ka Ntlha ea Tsamaiso, ruri e tšoanela hore e arajoe. Joale empa ke utloile hore o ile a hlalosa hore e ne e se Ntlha ea Tsamaiso, o ile a e feta.
Che, leha a e fetile joalo, ke re ho na le taba eo ke utloileng e tšoanela ho lokisoa mono ea hore ho na le Liofisiri tse palamang first-class. Ka ‘nete ha li eo, ebile li ke ke tsa ba teng. The highest level eo ba ka e palamang ke business, eseng first –class ka ‘nete.
Ke utloile u buile haholo ka litaba tsa Protocol. Litaba tseno ka ‘nete ke utloile hore ke concern ea so many sectors. Ke hore mahlakore a mangata a lla ka litaba tsa Protocol. Bahlomphehi ha ba fumane Li-protocol service tse nepahetseng ha ba ile meketeng.
Taba eno leha ke utloile hore Morena oa ka oa Lioli o tsoafisoa ke e ‘ngoe e sele, feela taba eno ke e bone e se e bile e tsoafisa le Litho tse Khabane ho ea litšebeletsong ka lebaka la Li-protocol service hore ba bona Li-protocol service li se ntle.
Taba ena e re bolella hore re tšoanela hore re ke re bue le ba ikarabellang litabeng tsa Protocol hore e-e ka ‘nete, li ke li fetohe. Ho feta mono, re tla bona Bahlomphehi ba ntse ba qepha litšebeletsong tse kholo tsa bohlokoa, tseo ba tšoanelang hore ba be ho tsona.
Pele ke feta mono, ke thoholetse Ofisi ea Mongoli oa Ntlo ka hore ‘na ke bone e entse ntho e ntle haholo ha ke le Mantšonyane. Ke bone ba ntšitse Bohlanka bo neng bo hlokomela Litho tse Khabane hore na li il’o lula hokae. E ne e le hore ha li qala li fihla mono, li seke tsa ea holimo le tlaase li sa tsebe hore na li il’o lula hokae.
Ntho eno Ntate Clerk ke e bone e le ntle haholo. I wish e ka tsoela-pele going forward hore Litho tse Khabane ha li ile mesebetsing ena e meholo, ke ee ke bone taba eno eo Morena Peete a buang ka eona ehlile e le teng, e le ngata haholo ea hore u fumane ba sa tsebe hore na ba etsa joang. Joale empa ena ea hore Liofisiri tsa hau li tla ba teng ho bona hore Litho tse Khabane tsa Ntlo ena li tšoarehile hantle, ka ‘nete ke e ratile haholo Ntate. Ke re ekare u ka tsoela-pele ka eona. Litho li se ke tsa iphumana li ntse li ea holimo le tlaase li sa tsebe hore na ho etsahala joang ka tsona.
Ba bang ba ka ba ba qetelletse ba lokoloha e l e hobane ba sa bone hantle hore na ho etsahala joang. So, e ntle haholo taba eo Ntate.
Ha u oa ba bona hobane u ne u le kae-kae Morena oa ka. Taba eo Morena Mohale a buileng ka eona leha a tsoile tjena, ka ‘nete ke taba e bohlokoa haholo. Ke taba e bohlokoa haholo eo le eona ka ‘nete ke utloang hore we need to take it up e le hore litaba tsa Litho tse Khabane tse sa hlokeng li tl’o tla li etsa pop-up ka mona, ba fumane platform moo li tla tseba hore li qoqoe hona teng. Li qoqoe ka botebo, li rarolloe e le hore Litho ha li tlile ka mona li tsebe ho etsa focus holim’a mosebetsi oa bona oa ka Ntlong ka koano. Ka ‘nete ke utloa e le taba e ntle haholo eno eo ke utloang eka kea e thoholetsa ebile ke boeletsi boo re tšoanelang hore re bo nke.
Litho tse Khabane, ke ile ka hlalosa qalong mona hore hang ha Ntlo e phomola, ho na le mosebetsi o mongata haholo oa Komiti ea Ketsa-Molao, oo e tl’o tla e shebana le Li-Regulation tse ka bang ‘ne kaofela ho tsoa Makaleng a mabeli. Joale ke bona eka ho tla ba bohlokoa hore re ba fe nako e joalo hore ba tl’o etsa mosebetsi, haholo ha e le mona re isitse kammoho litabeng tseo re li buileng.
Ka ho cho joalo, Ntlo e tla Phomola ho fihlela hosane ka 10:30 a.m.
ADJOURNMENT
There being further no Business on the Order Paper, Mr. Vice-President adjourned the House without Question put, pursuant to the Standing Order No. 16 (3).
The House was adjourned at 11:41 a.m.