KINGDOM OF LESOTHO
PARLIAMENTARY DEBATES
SENATE CHAMBER
DAILY HANSARD
OFFICIAL REPORT OF THE SENATE
FIRST SESSION – ELEVENTH MEETING
ELEVENTH PARLIAMENT
Tuesday 19th March 2026
LENANE LA LITHO TSA NTLO EA MAHOSANA TSA PARAMENTE EA LESHOME LE MOTSO O MONG
| 1. Hon. Seeiso B. Seeiso | Principal Chief of Matsieng |
| 2. Hon. Joel A. Motšoene | Principal Chief of Leribe |
| 3. Hon. Sempe Gabasheane Masupha | Principal Chief of Ha ’Mamathe, Thupa-Kubu, Teya-Teyaneng le Jordan |
| 4.Hon. Mamolapo M. Q Majara | Principal Chief of Ha Majara |
| 5.Hon. Tumane Matela | Principal Chief of Makhoakhoeng |
| 6.Hon. Moeketsi Moletsane II | Principal Chief of Taung |
| 7.Hon. Lerotholi Mathealira Seeiso | Principal Chief of Mokhotlong |
| 8. Hon. Lerotholi L. Seeiso | Principal Chief of Likhoele |
| 9. Hon. Theko D. Bereng | Principal Chief of Phamong |
| 10.Hon. Mojela T. Makhaola | Principal Chief of Qacha’s Nek |
| 11.Hon. Seeiso S. H. Nkuebe | Principal Chief of Quthing |
| 12.Hon. Nthupi A. Bereng | Principal Chief of Rothe, Masite, Serooeng, Letšeng, Kolo Ha Mohlalefi le Thaba-Tseka Ha Ntaote |
| 13.Hon. K.L.K Khoabane Theko | Principal Chief of Thaba-Bosiu |
| 14.Hon. Mitchel S. Maama | Principal Chief of Ha Maama |
| 15.Hon. Moholobela M. Moholobela | Principal Chief of Matelile |
| 16.Hon. Bereng G. Seeiso Api | Principal Chief of Ha Ramabanta le Kubake |
| 17. Peete Lesaoana Peete | Principal Chief of Koeneng le Mapoteng |
| 18.Hon. ’Mako T.Mohale | Principal Chief of Tajane, Ha Ramoetsana le Ha Mohale |
| 19. Hon. Khoabane T. Mojela | Principal Chief of Tebang, Tšakholo le Ha Seleso |
| 20. Hon. Retšelisitsoe Mopeli | Principal Chief of Botha-Bothe |
| 21.Hon. Pontšo S. Mathealira | Principal Chief of Tsikoane, Peka le Kolbere |
| 22.Hon. Qeto Sekonyela | Principal Chief of Malingoaneng |
| 23.Hon.’Mawinnie Kanetsi | Senator |
| 24. Hon. Lebona Khoaele | Senator |
| 25. Hon. Thabiso Lebese | Senator |
| 26. Hon. ‘Maphakiso Lebona | Senator |
| 27. Hon. ’Mabataung Patricia Mokhathali | Senator |
| 28. Hon. Sehloho Henry Monatsi | Senator |
| 29. Hon. ‘Makholu Moshoeshoe | Senator |
| 30. Hon. Neo Matjato Moteane | Senator |
| 31. Hon. Seabata Motsamai | Senator |
| 32. Hon.Richard Ramoeletsi | Senator |
| 33. Hon. Limpho Tau | Senator |
PARLIAMENT OF THE KINGDOM OF LESOTHO
SENATE CHAMBER
Thursday 19th March, 2026
The House assembled at 10:30 a.m.
(MR VICE PRESIDENT in the Chair)
PRAYER
The Chaplain led the House in Prayer
COMMUNICATION FROM THE CHAIR
MR. VICE-PRESIDENT: Kea le lumelisa Litho tse Khabane le ho amohela letsatsing lena la Labone la la 19 Tlhakubele, 2026, ka koano ka Ntlong.
Ke na le Litsebiso tse fokolang, Litho tse Khabane. Ea pele ke khopotso hobane ke Tsebiso eo re ileng ra e etsa ka Labobeli, ra e pheta maobane ‘me le kajeno ebile e le letsatsi leo mosebetsi oo o tl’o tla o etsahala re ne re re, re le hopotse ka eona.
- Re ne re ile ra le tsebisa Litho tse Khabane hore kajeno ha e le Labone, hang ha Ntlo e phomola re tl’o tla re ba le baeti ba MILLENNIUM CHALLENGE ACCOUNT IN LESOTHO COMPACT 2, moo teng re tl’o tla re qoqa le bona ka ho koaloa hoa that Project le hore na ho ea pele ho tl’o etsahala eng. Litaba boholo li se li tla hlaha ho bona. Ke ile ka hlalosa Litho tse Khabane hore li-project kapa Millennium Challenge Account mosebetsi oa eona o moholo e ne e le ho tla re ts’ehetsa ka Lichelete. Ha e le Li-Project tsona ke tsa ‘Muso oa Lesotho, naha ea Lesotho le sechaba sa Basotho ‘me li lokela hore li ‘ne li tsoelepele le haeba re se re na le liphephetso ka lehlakoreng la Millennium Challenge Account. Hang ha Ntlo e phomola re tlo tla re kena litabeng tseno. Morero ke hore re tle re hle re e phomotse kapele e le hore ba etse mosebetsi ono ba tle ba tsebe ho phethela ka nako. Kutloisiso ke hore eka’na eaba mosebetsi o ka ‘na oa ba molelele, joale ba tle ba tsebe ho qeta mosebetsi oa bona ka nako.
- Tsebiso ea Bobeli Litho tse Khabane, ke ea hore re na le basebetsi ba bacha koano Senate. Re na le basebetsi ba bacha, ba hiriloeng ba seng ba tl’o tla ba sebetsa le rona koano ‘me ke tla kopa hore ke tle ke bitse mabitso a bona. Nakong eo ke bitsang lebitso la motho, ke hore a tle a eme e le hore Litho tse Khabane li tle li ‘mone le ho mo tseba. Ke tla kopa hore ke qale ka;
- Mr. Motsie Nkune – Research Officer, ke motho oa Matamong, Mokhotlong.
- Adv. Ts’eliso Papiso – Legal Officer, ke motho oa Matlameng, Leribe.
- Mrs. ‘Maisaka Moletsane – Executive Secretary, ke motho oa Mt. Moorosi, Quthing.
- Ms. Phomolo Makoele – Assistant Librarian, ke motho oa Ha Thesane, Maseru.
- Mr. Khunoane Ntsoha- Assistant System Support Officer- Ke motho oa Machache, Nazareth, Maseru.
- Ms Limpho Mafisa – Accountant, Ke motho oa Matelile, Mafeteng.
- Ms. Nkalimo Leisa – Office Assistant, ke motho oa Mokema, Maseru
- Mr. Khotso Lebelo – Office Assistant, ke motho oa Semonkong, Maseru.
- Ms ‘Mamokete Ntai – Recording Assistant, Mt Moorosi, Quthing.
Re lebohile haholo, Litho tse Khabane [liatla].
Ka tloaelo Litho tse Khabane, ha re ile ra ba le basebetsi ba bacha tjena, re ee re le fe monyetla hore le ke le ba lae, empa ke kopa hore molemong oa nako kaha re tl’o tla re kena mosebetsing oane oa Millennium Challenge Account, ke tle ke se ke ka le fa monyetla ono, ke mpe ke le time ona kajeno. Re hlophisa hore le tle le ba lae kamoso.
Ke ne ke mpa ke batla feela hore lebitsong la lona ke re ho bona bo-ntate le bo-‘m’e ba bacha, le se le le basebetsi ba Senate kajeno. Senate is the upper House of the Parliament of Kingdom of Lesotho, e leng hore ke karolo ea Paramente.
Paramenteng mona ka holimo-limo ke Ntate Motlotlehi, ebe Ntlo ena ea Senate, ka tlaase ke Ntlo ea Bakhethoa ba Sechaba, e leng National Assembly. Ha re bua ka Paramente re bua ka boraro bono kapa Matlo ano a mabeli.
Ho na le hore u utloe batho ba ntse ba re Senate le Paramente. Le ts’oanela le il’o thusana hore le lokise batho ba ntseng ba re Senate le Paramente. Batho bano ba ntseng ba re Senate le Paramente ke batho ba reng National Assembly ke Paramente joale Senate ke Senate, hase Paramente.
Ha ho thoe ke Paramente, ke ha e le Matlo ano a le mabeli. Ha e le ‘ngoe e bitsoa ka lebitso la eona. Eane e ka tlaase ha e le ‘ngoe ke Lekhotla la Sechaba, ke Ntlo ea Bakhethoa ba Sechaba, ha u e bitse Paramente ha e le ‘ngoe.
Ena e ka holimo ke Ntlo ea Mahosana kapa ea Senate, ha u e bitse Paramente ha e le ‘ngoe, empa ha u qala u re Paramente, re tsebe hore u bua ka Matlo ano a le mabeli.
Joale mosebetsi oa lona o moholo ha ke o akaretsa koano le le bohlanka bo bocha ba Ntlo ena ea Mahosana ke ho tla etsa hore Litho tsena tse Khabane tse ka Ntlong ka mona, kelello tsa bona li be mosebetsing oa bona, mosebetsi oa bona o tsamaee ka thello oa ho sebeletsa sechaba. Litaba tsohle tseo e leng ho re li ka ba sitisa hore ba sebetse ka mona, ke mosebetsi oa lona hore le bone hore le ea li fiela le ea li sebetsa. Ha ba kena ka mona, likellelo tsa bona, moea le maikutlo a bona li tsepame holim’a mosebetsi oo ba tl’o tla ba o etsa.
Ka mane ka Licheleteng, uena ea ka Licheleteng ka moo, ke ho bona hore ba lefshoa ka nako, eseng e re ha ba fihla ka mona ebe ba ntse ba touta hore na ba tla lefshoa neng.
Ho na le List ke eno e ntseng e tsamaisoa mono moo ba ntseng ba tekena teng, ba fuoa Li-Allowance. Mosebetsi oa lona ke hore re se ke ra utloa le ka letsatsi ho na le Setho sa Ntlo se emang ka mona ka Ntlha ea Tsamaiso se re ha se es’o ka ba se fumana Li-sitting Allowance tsa sona. Mosebetsi oa lona ke ho bona hore ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe ea Litho e tsamaea ka thello ka nako.
Ba hloekisang, mosebetsi oa lona ke hore ha ba kena ka liofising ka mona, ka Chamber including le moahong mona ba bone ho hloekile hobane ha ho sa hloeka, ba sitoa ho tsepamisa likelello tsa bona mosebetsing oa bona. Mosebetsi oa bona ke hore ba bone hore ho hloekile.
Lona ba marang-rang, ha re batle hore ho be le ka letsatsi leo Litho tse Khabane li tla ema ka Ntlha ea Tsamaiso ka mona ba re ha ho na WI-FI. Mosebetsi oa lona ke hore-ke eona taba eo ke e bolelang ha ke re mosebetsi oa lona is to level the playing ground so that ba tsebe ho tsepamisa likelello le maikutlo a bona mosebetsing oa bona oa sechaba, eseng oa lona.
Oa hore WI-FI e be e teng ka mona ke mosebetsi oa lona. Oa hore ba lefuoe ka nako ke mosebetsi oa lona, hore ebe ho hloekile ke mosebetsi oa lona, ha ba batla Hansard ka mane ka Recording ke mosebetsi oa lona. E leng oa hore ba se ke ba tlola molao, ba thusoe ba tataisoe, ke mosebetsi oa lona. Oa hore ha ba tl’o etsa Motion ka mona le mesebetsi e ‘meng ea Ntlo, ba thusoe ka lipatlisiso ka Research, ke mosebetsi oa lona Ntate Motsie.
E leng ho re, ho re Litho tse Khabane mosebetsi oa bona o tsamaee ka thello, ke boikarabello ba lona.
Ke ne ke re, ke behe Litaba tseno lebitsong la bona hobane ha ke tl’o ba fa monyetla kajeno hore ba tle ba bue le lona.
Re le amohetse mona Senate, re lebelletse hore boteng ba lona ba tl’o tla bo etsa phetoho, ho bonahale hore ho na le batho ba bacha. Ho bonahale hore ho na le mali a macha, re bone liphetoho le lintlafatso le lintho tse ntle. Ke tsona tseo re li lebelletseng. Ba se ke be ba utloa ekare ho ntse ho ts’oana le pele le fihla, ba utloe hore ho na le batho ba entseng add some value ka hare ho mosebetsi kapa ka hare ho bosebeletsi ba Ntlo. Ke tsona litaba tseo ke neng ke re ke li behe, Litho tse Khabane.
HON. SENATOR S. K. MASUPHA: Kea leboha, Mohlomphehi.
Kea kholoa ea ka eo ke utloang ekare ha o’a re fa eona, ke ea hore na Bahlanka bana ba rona ba na le rona nako e kae? Ke eona feela eno eo ke utloang ekare hoa re fa eona.
Kea leboha.
MR. VICE-PRESIDENT: Kea leboha Morena oa ka.
Bohlanka bona boo ke qetang ho bo hlahisa mona ke batho ba hiriloeng on a permanent basis. Ba tla arohana le rona mohlang ba eang retirement, ha a ka etsa resign, transfer a ea Lekaleng le leng kapa ho tebeloa. They are here on Permanent and Pensionable Basis. [liatla]
Tsebiso ea ho qetela Litho tse Khabane, eo ke neng ke re ke tle ho eona, kea hore hosane ke National Tree Planting day, naha ea Lesotho ka kakaretso, ‘me ho il’o etsoa mosebetsi Literekeng tse Leshome tsa naha ena. Empa ke batla hore feela ke hlalose hore mosebetsi o moholo o tla be o tšoaretsoe mane Seterekeng sa Mohale’s Hoek, Taung. Ke bona eka motse ke Ha Serabele, mosebetsi o moholo o tla be o tšoaretsoe hona mono Taung mono Ha Serabele.
Ke kopile hore kaha ha kea tšoara tokomane eno ke ile ka e bona ha e fihla, ke bona hore ho etsahetse phoso ea hore ebe ha ea kenella lethathamong la litsebiso mona. Ke kopile hore Tafole e tle e nthuse hore tsebiso eno e tle e romelloe ho lona ka marang-rang e le hore mono moo le lisitseng teng Marena le lona Litho tse Khabane mono moo le phelang hona teng, le tle le tsebe hore le il’o ba teng mono mosebetsing ono o tla be o etsoa. Boeta-pele ba naha ena bo tla be bo le hona mono Mohale’s Hoek empa le literekeng tsena tse ling kaofela le tla bona ha ba le romella tokomane eno ka marang-rang hore na literekeng tsena tse ling tse robong hore na mosebetsi o il’o tšoareloa hokae.
Ke fihlile pheletsong ea litsebiso, ‘me ke hlalositse hore re na le baeti bao re boneng e le bohlale hore ba qale mosebetsi ka nako hobane ekare o tlo ba molelele, ba tsebe ho qeta ka nako le ho araba lipotso tsa lona ha ba etsa presentation ka koano ka litaba tsena tsa Millennium Challenge Account.
Lea tseba hore e bile litaba tse kholo haholo tse ileng tsa tekeneloa, empa khabareng eaba ho se ho e-ba le liphetoho ka morao hore ho be le liphethoho tsa Puso mane Amerika ho batho ba neng ba re tšehelitse ka lichelete. ‘Me liphethoho tseno li ile tsa re ama ka tsela e bolutu haholo, ke tsona litaba tseo re tl’o tla re qoqa ka tsona Litho tse Khabane. Ka ‘ona mantsoe ana Ntlo e tla phomola hofihlela ka Labobeli ka 10:30 a.m.
ADJOURNMENT
There being no further Business on the Order Paper, Mr. Vice-President adjourned the House without Question put, pursuant to the Standing Order No. 16 (3).
The House was adjourned at 10:51 a.m.
